Muzeum Narodowe w Poznaniu jako pierwsze w Polsce zorganizuje wystawę 25 obrazów dla osób słabowidzących i niewidomych. To przedsięwzięcie  umożliwi zastosowanie  audiodeskrypcji – techniki narracyjnej, znanej i od dawna już stosowanej w muzeach, galeriach, kinematografii i teatrach na Zachodzie i w świecie.

Co szczególne, ekspozycja będzie tak pomyślana, że percepcję zwiedzających wzbogacą alternatywne sposoby prezentowania poszczególnych obiektów za pomocą dotyku, zapachu, dźwięku i smaku. To odwołanie do specyfiki zmysłów zapewni publiczności z niesprawnością wzroku – wielotorowy kontakt z każdym z dzieł, a tym samym – zbliżenie do zawartych w nim form i treści i głębsze jego poznanie.

Wystawa jest  głównym elementem projektu  edukacyjnego „5 zmysłów. Audiodeskrypcja”, całość jego jednak obejmuje także wiele wydarzeń o charakterze edukacyjnym i naukowym, w tym: warsztaty dla młodzieży (spotkania prowadzone przez niewidomych nastoletnich instruktorów), warsztaty dla studentów (poprowadzą je specjaliści od audiodeskrypcji), konferencja naukowa dla środowiska  nauczycielskiego i akademickiego, a także wykłady dla słuchaczy Uniwersytetów Trzeciego Wieku.

Ponadto zostanie wydany katalog wystawy „5 zmysłów. Audiodeskrypcja” z  opisami wszystkich prezentowanych dzieł oraz wersją audio na płycie CD, a także będzie stworzona  strona internetowa  dotycząca tego projektu i wydarzeń z nim związanych, przeznaczona głównie dla osób niewidomych i słabowidzących.

W opinii koordynatora projektu Marcina Szeląga z Muzeum Narodowego, idea udostępnienia osobom niewidomym czy słabowidzącym kontaktu ze sztuką wizualną jest rezultatem przemyślenia faktów, według których tym osobom także przysługuje prawo do jej  poznawania. Podkreślał on zresztą: „Wiemy już, że niewidomi potrzebują kontaktu z dziełami sztuki”.

Podczas konferencji prasowej kurator projektu Ewa Drążkowska wskazała na  główne cele  tej realizacji:  zachęcenie osób z niepełnosprawnością wzroku do zainteresowania kulturą wizualną, a zwłaszcza sztukami pięknymi i co równie istotne – taka właśnie jej organizacja, która umożliwi  tym osobom samodzielne zwiedzanie wystawy.

Wyjaśniła też, na czym polega technika audiodeskrypcji:  „opisywane są  dzięki niej werbalnie zjawiska wizualne, których dana osoba nie może zobaczyć, w taki sposób, by wygląd lub przebieg danego zjawiska mogły zostać zrekonstruowane w wyobraźni odbiorcy”.  I dodała, że wrażenia te nie są zastrzeżone dla głównych adresatów wystawy i że mogą być one także bardzo ciekawe dla widzących zwiedzających.

Zastosowanie techniki audiodeskrypcji  to przedsięwzięcie kosztowne, wymagało zakupienia specjalnego sprzętu, systemu umożliwiającego niewidomym odsłuchiwanie opisów konkretnych obrazów oraz zorganizowania infrastruktury w pomieszczeniach muzeum w taki sposób, że właściwie konieczne jest dokonanie  w całej przestrzeni muzeum  rearanżacji, która  ma  udoskonalić ją dla tej grupy osób.  Bez wsparcia sponsorów byłyby te działania niemożliwe.

Wspomniany specjalny system zaś działa tak, że  zbliżenie się niewidomego w pobliże zainstalowanych urządzeń włącza głos przewodnika, a ten przekazuje dużo więcej niż tylko zwyczajny  opis, jak wyjaśnił Marcin Szeląg.

Organizatorami projektu i jego realizacji są: Muzeum Narodowe w Poznaniu i  Stowarzyszenie Edukacyjne MCA. Współfinansuje je Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wystawa będzie otwarta od 15 października do 15 listopada.

Tekst i fot.: Stefania Pruszyńska

Na fot.: uczestnicy konf. prasowej, przedstawiciele Muzeum Narodowego w Poznaniu i sponsorów.