Gazeta Autorska IMPRESJee.pl

    Gazeta Autorska IMPRESJee.pl

    • Gazeta Autorska IMPRESJee.pl
    • Kultura
    • Literackie IMPRESJee.pl
    • W TECE ART-RED
    • Redakcja. Informacje

    0

    Gazeta Autorska IMPRESJee.pl · Kultura · Literackie IMPRESJee.pl · Nauka, Natura, Społeczeństwo

    Zima w przysłowiach polskich

    • by Stefania Pruszyńska
    • 24 stycznia, 2021 at 8:00 am

    Przysłowia polskie pojawiły się po raz pierwszy w 1618 roku,  podane  w opracowanym i wydanym w Lubczy dwujęzycznym zbiorze polsko-łacińskim  przez Salomona Rysińskiego pt. Proverbiorum Polonicorum. Termin: przysłowie w języku polskim zawdzięczamy Andrzejowi Maksymilianowi Fredrze, który zawarł  je w swoim dziele Przysłowia mów potocznych (1658 r.), w takim zapisie i brzmieniu tłumacząc łacińskie: proverbium. 

    Słowo: przysłowie pojawia się nawet w Biblii: I dam je na utrapienie i na udręczenie wszystkim królestwom ziemskim, na hańbę i na przypowieść, i na przysłowie i przeklęctwo po wszystkich miejscach, do którychem je wygnał. W języku staropolskim przysłowie nazywano przypowieścią. Współcześnie w użyciu potocznym są stosowane zamiennie określenia: przysłowie, porzekadło, zwroty przysłowiowe, lecz  nauka badająca te formy  wskazuje ich różne znaczenia.

    Z tysięcy polskich przysłów,  spisywanych od wieków i gromadzonych w wielu wydawnictwach, tym razem wybrałam kilka nawiązujących do zimy.

    Gdy nie wymrozi zima, nic nie zbierze sierpień −Oskar Kolberg w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  873, PIW, Warszawa 1972, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów oprac. S. Swirko, w: Oskar Kolberg Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań 1961 − 1967.  Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t.  LX 34, 1967.

    Dłużej świat zima ziębi, niż lato zagrzewa − Oskar Kolberg w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  873, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów oprac. S. Swirko,  w: Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań  1961 − 1967. Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t. LX 3, 1967.

    Zima starym dokucza, a młodych naucza − Oskar Kolberg w:  Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  875, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów, oprac. S. Swirko,  w: Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań 1961 − 1967. Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t. LX 40, 1967.

    Zima wszystko pustoszy, ale znowu za to, nagradzając wszystkiego, dodaje nam lato − Oskar Kolberg    w:  Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  875, PIW,  Warszawa 1972, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów, oprac. S. Swirko,  w: Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań 1961 − 1967. Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t. LX 45, 1967.

    Zima jest zły gość: pustoszy spiżarnie − Oskar Kolberg, Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  875, PIW,  Warszawa 1972, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów, oprac. S. Swirko,  w: Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań 1961 − 1967. Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t. LX 31, 1967.

    W zimie komin nam ojcem, fajerka matką, kożuch dobrodziej, a zapiecek chatką − Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  874, PIW, Warszawa 1972.

    W pierwszym tygodniu pogoda stała, będzie zima długo trwała − Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  874, PIW, Warszawa 1972.

    Gdy woda zimą w rzekach huczy, to na wiosnę mróz dokuczy − Jan Broda w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  873, PIW, Warszawa 1972, za: Jan Broda, Przysłowia  cieszyńskie. Rękopis z 1956 r. Archiwum NKPP.

    Lód nie kryształ, choć świeci − Andrzej Chryzostom Załuski w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego,  t. II, s. 317, Warszawa 1970, za: Andrzej Chryzostom Załuski, Historia Starego i Nowego Testamentu według porządku chronologii zebrana, Warszawa 1789.

    Tyle go obchodzić będzie, co zeszłoroczna zima¹ − Klemens Junosza Szaniawski w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  463, PIW, Warszawa 1972, za: Klemens Junosza Szaniawski, Nowele i obrazki, t. VIII w:  Klemens Junosza Szaniawski, Tanie wydawnictwo Dzieł wybranych, t. I − X, Warszawa 1899; Wybór pism w X tomach, Warszawa 1891 − 1896.

    Podobne przysłowie jest znane i używane  we Francji: Nie dba, nic go to nie obchodzi ². Pochodzi  ono z wiersza  Testament  François Villona (ok. 1460 r.):  Mais ou sont les neiges d`antan. Przywołuje je NKPP , t. III. s. 463.

    Źródłem przytoczonych przysłów jest IV-tomowa Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod redakcją Juliana Krzyżanowskiego, wybitnego badacza przysłów, paremiologa³, której poszczególne tomy Państwowy Instytut Wydawniczy  wydał w latach 1969 − 1978 w Warszawie.  Zespół redakcyjny tego wydawnictwa stworzył je w oparciu o dzieło Samuela Adalberga, dlatego Nową księgę przysłów polskich nazywa się też nowym Adalbergiem.

    Wybrałam najstarsze wersje  poszczególnych przysłów spośród uporządkowanych chronologicznie przez autorów tego wydawnictwa.

    Stefania Pruszyńska

    ¹ Przysłowie, polskie w NKPP, t. I, s. 463.

    ²  Przysłowie francuskie, NKPP, t. I, s. 463.

    ³ Paremiolog − badacz  przysłów zajmujący się pochodzeniem, znaczeniami i porównywaniem przysłów różnych narodów.

    Fot.: Pejzaż zimowy leśny,  Dominik Golenia

    Wszelkie prawa zastrzeżone


    Tags: *AUTOR FOTOGRAFII REPORTAŻOWYCH I ARTYSTYCZNYCH: DOMINIK GOLENIA*Autorka tekstu: Stefania Pruszyńska*Eseje, artykuły, utwory * Reportaże, recenzje, felietony, polemiki...Andrzej Chryzostom ZałuskiCytaty. Aforyzmy. PrzysłowiaCzłowiek. Natura. EkologiaDIALOG KULTURFrançois VillonJan BrodaJęzyk polski w wielu barwachJulian KrzyżanowskiKlemens Junosza SzaniawskiKrużganki kulturyNowa księga przysłów polskich pod red. Juliana KrzyżanowskiegoObrazy, grafiki, fotografie, filmy, plakaty...Oskar KolbergPisarze. Poeci. W ogrodach literatury......

    — Stefania Pruszyńska

    (Stefania Pruszyńska, oficjalnie: Stefania Golenia) – eseistka, poetka, redaktor-dziennikarka. Redaktor naczelna, wydawca, autorka i wszechstronna realizatorka Gazety Autorskiej IMPRESJee.pl (od 2006 r.), redaktorka-korektorka książek literackich, animatorka kulturalna. Autorka publikacji różnych gatunków (eseje, recenzje, felietony, reportaże, wywiady, fotoreportaże), utworów literackich poetyckich i prozy poetyckiej, opowiadań, satyry, grotesek, aforyzmów oraz artystycznych sztuki plastycznej, w tym książek: zbioru poezji „Szepty dalekobieżne” (San Francisco 2009), „Peregrynacje kulturalne” - eseje, recenzje, tom 1 (Poznań 2024), „Z ziaren światła” - eseje, recenzje, tom 2, z cyklu: Peregrynacje kulturalne (Poznań 2025)... Zazwyczaj wykracza poza gatunkowe schematy. Krytycznoliterackie żywioły z upodobaniem uprawia w eseistycznej narracji. Wypowiada się hojnie w swojej twórczości artystycznej literackiej, a w plastycznej mowę swojej wyobraźni, intuicji, myśli i emocji uwalnia w obrazach o indywidualnym, rozpoznawalnym stylu, z autonomiczną, lecz zarazem wieloznaczną symboliką i metaforą (m.in. w stylu bliskim realizmowi magicznemu). ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ Z 37-letnim doświadczeniem zawodowym w pracy dziennikarskiej i redaktorskiej, a także artystycznej w redakcjach i wydawnictwach (od 1989). Etatowo: w niezależnym Dzienniku Wielkopolan „Dzisiaj” (1989 – 1991), własnej Agencji „Promotion” (1993), amerykańsko-polskim wydawnictwie US West Polska (1993 – 1996), „Gazecie Targowej”, tygodniku „Wprost” (1996 – 2000). ⇒⇒⇒⇒⇒ Od 2006 r. redaktor naczelna, niezależna wydawczyni, redaktor-autorka i wszechstronna realizatorka Gazety Autorskiej IMPRESJee, obecnie pod nazwą IMPRESJee.pl, o profilu kulturalnym. ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ Z DOŚWIADCZENIEM WIELOASPEKTOWEJ WSPÓŁPRACY (dziennikarskiej, autorskiej artystycznej, redaktorskiej) z wieloma czasopismami, w tym polonijnymi (w latach 1992-2010: dwutygodnik – „Kurier” Hamburg, „Dziennik Polski”, „Tydzień Polski” – Londyn) oraz licznymi ogólnopolskimi i regionalnymi czasopismami kulturalnymi, literackimi (od wielu lat z „Protokołem Kulturalnym”) oraz wydawnictwami-wydawcami książek literackich i antologii poezji.⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒PUBLIKACJE RÓŻNOGATUNKOWE (co najmniej 2 tys.): publicystyka, eseje, felietony, wywiady, recenzje, reportaże, fotoreportaże, utwory artystyczne: literackie i sztuki plastycznej. PUBLIKACJE KSIĄŻKOWE ⇒ ⇒ książka poetycka „Szepty dalekobieżne” (San Francisco 2009), „Peregrynacje kulturalne. Eseje * Krytyka - recenzje wywiady”, 1. tom (WO ZLP, Fundacja Literacka „Jak podanie ręki”, Poznań 2024) ⇒⇒ ⇒ W książkach innych autorów ⇒⇒ ⇒ 20 ANTOLOGIACH poetyckich i tematycznych - antologiach poezji współczesnej oraz antologiach poetyckich dwujęzycznych (2018-2025) Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej, wyd. WO ZLP i Fundacja Literacka „Jak podanie ręki” (2018 -2025), antologii poświęconej pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 „Którzy pogardy nie mogli znieść” (wyd. Posnania, Poznań, czerwiec 2023) i charytatywnych (m.in. wyd. Krywaj) ⇒⇒ ⇒ CZASOPISMACH: we własnej w Gazecie IMPRESJee.pl (od 2006 r.), polonijnych i polskich -ogólnopolskich i regionalnych, cyklicznych wydawnictwach (miesięcznikach, kwartalnikach, rocznikach) – kulturalnych, literackich, muzycznych (np.: Mies. Kulturalny „Arkusz”, „Welcome to Poznań”, Magazyn Muzyczny BRZMIENIA, „Merkuriusz Polska” „Wielkopolski Widnokrąg”, „Protokół Kulturalny”). Także publikowała i publikuje w witrynach macierzystych środowisk dziennikarskich i literackich. ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒PREZENTACJE UTWORÓW ARTYSTYCZNYCH. ⇒⇒⇒⇒Poetyckie na: spotkaniach autorskich, festiwalach kulturalnych, jako gość poetycki koncertów, specjalnych spotkań okolicznościowych i różnych społeczności, zaprzyjaźnionych twórców, wieczorach autorskich w Klubie Literackim DĄBRÓWKA (2013, 2017, 2025), w 8 edycjach Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej WO ZLP (2018-2025) oraz kaliskich „Aforystykonów” WO ZLP, w Poznaniu - m.in.: w klubie ZAK (2006), PoemaCafe, Pałacu Działyńskich (2008), Domu Romskim, Domu Bretanii, siedzibie PO ZLP na os. Powstańców Warszawy (2015), na Wydziale Dziennikarstwa UAM w kampusie na Morasku, Auli UAM (2017), Collegium Minus UAM, siedzibie KL „Dabrówka” na Piątkowie, Dwujęzycznym Liceum im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego (2019 i 2022), Jeżyckim Centrum Kultury w Starej Prochowni (poezja i wystawa prac graficznych - 2024), UMP, sala Biała (2023-2025); poza Poznaniem – w: Kaliszu, Nieszawie, Ludwikowie, Międzyzdrojach, a poza Polską – na greckiej Krecie w Rethymno i Adelianos Kampos (2010). ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ TAKŻE REDAKTOR PROWADZĄCA I REDAKTOR-KOREKTOR (z wieloletnim doświadczeniem): czasopism (miesięczników i tygodników), monografii, albumów artystycznych i historycznych, książek poetyckich i prozy, biograficznych, antologii poetyckich, wademeków w kilku językach europejskich, biuletynów, prac naukowych i in.⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ NAGRODY: w ogólnopolskim konkursie Miesięcznika Kulturalnego „Arkusz” Poznań-Warszawa-Kraków-Wrocław, wydawanego przez Oficynę Wydawniczą „Głos Wielkopolski” (1996), oraz laur „Dziennikarskie Koziołki 2017” w Ogólnopolskim Konkursie Stowarzyszenia Dziennikarzy RP – dla swojej redakcji IMPRESJee.pl za wieloaspektowe realizacje.⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ NAUKA: Wiedzę akademicką zdobywała w Uniwersytecie im. A. Mickiewicza (UAM) oraz Akademii Ekonomicznej w Poznaniu (AE). ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ Członkini m.in.: w latach 2005-2018 - Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy, w tym Zarządu Głównego; Związku Zawodowego Dziennikarzy (od 2001 r.), Klubu Aforystów przy WO ZLP, Klubu Literackiego „Dąbrówka”, Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej... ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ UPODOBANIA, POGLĄDY: Ideowiec - miłośniczka natury, harmonii, sztuk wszelakich, od wczesnej młodości zwolenniczka idei dialogu kultur i jej rozwoju.

    • W Gazecie Autorskiej IMPRESJee.pl: Z KRUŻGANKÓW I SKARBCÓW KULTURY **** LITERACKO, TEATRALNIE, OPEROWO, KABARETOWO, FILMOWO, MUZYCZNIE, TANECZNIE **** KLASYCZNIE, REWOLUCYJNIE, FUTURYSTYCZNIE **** DOSTOJNIE, POWAŻNIE, WRAŻLIWIE, NONSZALANCKO, SATYRYCZNIE, GROTESKOWO, KRYTYCZNIE, POLEMICZNIE, ALUZYJNIE **** HARMONICZNIE, STEREOFONICZNIE, Z DYSONANSEM, KONTRAPUNKTEM **** PIÓREM, PIÓRKIEM, PĘDZLEM **** W OBIEKTYWIE, TELESKOPIE, POD LUPĄ I GOŁYM OKIEM **** Z POLAN I POBOJOWISK NATURY I W JEJ OBRONIE **** GŁOSEM NAUKI I WIELOSTRUNNIE: SPOŁECZEŃSTWO I CZŁOWIEK **** AUTORZY PUBLIKACJI W GAZECIE AUTORSKIEJ IMPRESJee.pl **** TEMATY **** Taksonomia (liczba publikacji pod tagiem)

      >>Adam Mickiewicz (21) >>Cyprian Kamil Norwid (20) >>Czesław Miłosz (25) >>Nikos Chadzinikolau (24) >>Wisława Szymborska (20) >>św. Jan Paweł II - Karol Wojtyła (43) *AKCJE REDAKCJI WŁASNE * MEDIALNE WSPARCIE AKCJI m.in.: Narodowe Czytanie, Muzycy uliczni, Poeci i Muzycy Poetom, Rodakom na Wileńszczyźnie, Dolina Rospudy, Dramat Ryszarda W... (81) *AUTOR FOTOGRAFII REPORTAŻOWYCH I ARTYSTYCZNYCH: DOMINIK GOLENIA (38) *Autorka obrazów, grafik, fotografii: Stefania Pruszyńska (737) *Autorka tekstu: Stefania Pruszyńska (934) *Eseje, artykuły, utwory * Reportaże, recenzje, felietony, polemiki... (1080) *FOTOREPORTAŻE (136) *Rozmowy * Wywiady * Sondaże... (53) A GDY SATYRA Z WDZIĘKIEM TYRA........... (26) Ares Chadzinikolau (17) CHCIEĆ CYWILIZACJI OPTYMIZMU (99) Cytaty. Aforyzmy. Przysłowia (78) Człowiek. Natura. Ekologia (524) DIALOG KULTUR (222) Drogi historii (189) GDY DZIECKO JEST ARTYSTĄ (24) Jerzy Grupiński (17) Język polski w wielu barwach (66) Klub Literacki „Dąbrówka”. Programy spotkań od 2008 roku (103) Krużganki kultury (1171) NAUKA * Badacze * Odkrywcy * Wydarzenia * Uczelnie (189) Niektóre prezentacje, utwory artystyczne... (50) Obrazy, grafiki, fotografie, filmy, plakaty... (1007) Od muzyki dawnej po współczesną (269) OPERA * Balet * Twórcy * Realizatorzy * Artyści............................... (64) PATRONATY Gazety Autorskiej IMPRESJee.pl................................. (60) Paweł Kuszczyński (17) Pisarze. Poeci. W ogrodach literatury...... (657) Poezja. Na wielu strunach (59) Polscy kryptolodzy - pogromcy Enigmy: Marian Rejewski *Jerzy Różycki * Henryk Zygalski (15) POZNAŃSKI CZERWIEC 1956 (16) SZTUKA: malarstwo, rzeźba, grafika, fotografia, pamiątki historii, zabytki, eksponaty przyrodnicze (325) Teatr * Film * Kabaret * Taniec (153) Wieczory artystyczne w PoemaCafe (17) W Piwnicy duchowej - Dialogi poetyckie, wieczory filmowe, mistyka, muzyka (37) W Poznaniu * Wielkopolsce (866) Współczesność * Tradycja (316) Z KRAIN USTRONIA I LUSTRONIA (113) Z wielu półek najczęściej wybierane do lektury (234) ŻYCZENIA (40)
    • Gazeta Autorska IMPRESJee.pl
    • Kultura
    • Literackie IMPRESJee.pl
    • W TECE ART-RED
    • Redakcja. Informacje

    Gazeta Autorska IMPRESJee.pl Wszelkie prawa zastrzeżone