Stanisław Barańczak z lat dojrzałej młodości na fot. nieznanego autora z wystawy 7 stycznia 2015 urządzonej w holu Collegium Maius UAM. Eksponaty wystawy: wiersze i inne pamiątki po S. Barańczaku, w ślad zachęty podawanej w zapowiedziach wydarzenia, zamieszczali jego przyjaciele, krewni, znajomi, studenci, artyści, sympatycy KOR, redaktorzy tuż po zakończeniu specjalnego uroczystego spotkania dla uczczenia jego pamięci − wieczorze wspomnień, zorganizowanym 12 dni po wiadomości o śmierci (zm. 26 grudnia 2014 r. w Newtonville, Massachusetts, w Stanach Zjednoczonych). W wieczorze pn. „Stanisławowi Barańczakowi − z wdzięcznością”, odbywającym się w uroczystej, podniosłej atmosferze, przesyconej smutkiem, lecz też ożywianej wątkami wspomnieniowymi z cytowaniem limeryków autorstwa S. Barańczaka, anegdotami, a przede wszystkim czytaniem jego wierszy, śpiewaniem Szekspira i Beatlesów − wzięli udział: przedstawiciele władz UAM, profesorowie, pracownicy naukowi uczelni, nauczyciele akademiccy, reprezentujący Radę Miasta Poznania, Prezydent Poznania, delegaci władz samorządowych, liczni Przyjaciele i znajomi Stanisława Barańczaka, w tym: muzycy aktorzy teatrów, działacze kultury, nauczyciele poloniści, absolwenci i studenci filologii polskiej i słowiańskiej. Pamięć zmarłego poety uczczono wówczas wieloma wydarzeniami przygotowanymi w Poznaniu we współpracy UAM, Miasta Poznania, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego i placówek instytucji kultury. Kolejne podobne do pierwszego spotkanie poświęcone Stanisławowi Barańczakowi odbyło się 8 stycznia 2025 roku w 10. rocznicę śmierci poety − również w Collegium Maius UAM oraz na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej UAM − Stefania Pruszyńska
O wielkopolskich patronach roku 2026, poetach: Stanisławie Barańczaku i Janie Kasprowiczu oraz muzyku Józefie Zeidlerze zdecydował podczas XX sesji 22 grudnia 2025 roku Sejmik Województwa Wielkopolskiego, nobilitując wybitnymi postaciami sferę kultury.
Stanisław Barańczak, poeta, eseista, krytyk literacki, tłumacz literatury angielskiej, amerykańskiej, rosyjskiej i niemieckiej, urodził się 13 listopada 1946 roku w Poznaniu. Tu ukończył szkołę średnią oraz studia polonistyczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza.
Z poznańską uczelnią związany był do roku 1976, w którym nieoczekiwanie został dyscyplinarnie zwolniony z pracy wykładowcy, jako sygnatariusz protestu przeciwko zmianom w ówczesnej Konstytucji PRL.
Należał do najważniejszych twórców Nowej Fali. Był zaangażowany m.in. w działalność studenckiego Teatru Ósmego Dnia oraz redakcji miesięcznika „Nurt ”.
W 1981 roku emigrował − wyjechał do Stanów Zjednoczonych i rozpoczął pracę na Uniwersytecie Harvarda. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, współredagował Zeszyty Literackie, wydawane w Paryżu.
Twórczość Stanisława Barańczaka obejmuje wiele tomów wierszy, a także liczne eseje i opracowania. Szczególne miejsce w jego dokonaniach zajmują przekłady literackie na język polski oraz niemiecki i angielski. Był laureatem między innymi: Nagrody Kościelskich, Nagrody Literackiej Nike, Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius. Uzyskał tytuł doktora honoris causa Curry College w Milton, Uniwersytetu Śląskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Stanisław Barańczak zmarł 26 grudnia 2014 roku w Newtonville pod Bostonem, Massachusetts. Od 2015 roku Uniwersytet im. Adama Mickiewicza wspólnie z Miastem Poznań przyznaje Poznańską Nagrodę Literacką, której częścią jest Stypendium im. Stanisława Barańczaka. Otrzymują je młodzi twórcy literatury.
W roku 2026 planowane jest nadanie imienia Stanisława Barańczaka Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. To miejsce służące słowu, przestrzeń wolnego dostępu do literatury, wiedzy, dialogu kultur i idei, idealnie odpowiada etosowi, który przyświecał życiu i twórczości tej wybitnej postaci.
W roku 2026 przypada 80. rocznica urodzin Stanisława Barańczaka – poety, tłumacza, eseisty, wybitnego Wielkopolanina, w związku z tym Sejmik Województwa Wielkopolskiego uchwala 2026 rokiem Stanisława Barańczaka.
Załączam link do publikacji autorstwa Stefanii Pruszyńskiej o wieczorze 7.01.2015 r. w Collegium Maius UAM „Stanisławowi Barańczakowi − z wdzięcznością”
„Stanisławowi Barańczakowi – z wdzięcznością” – spotkanie na UAM
Józef Zeidler urodził się około 1744 r. Przez całe swoje życie związany był z Wielkopolską. Do historii przeszedł jako wybitny kompozytor muzyki sakralnej. Wiele spośród jego utworów przechowywanych jest w Klasztorze Ojców Filipinów na Świętej Górze koło Gostynia. Był członkiem klasztornej kapeli, kompozytorem i kapelmistrzem. Zmarł w Gostyniu 4 kwietnia 1806 roku, a w 2026 roku przypada 220. rocznica jego śmierci.
Józef Zeidler pozostawił po sobie wiele wybitnych kompozycji wokalno-instrumentalnych, katalog jego utworów liczy około 40 pozycji. Twórczość oraz biografia Józefa Zeidlera jest przedmiotem coraz liczniejszych publikacji naukowych. Od roku 2006 odbywa się na Świętej Górze koło Gostynia Festiwal Muzyki Oratoryjnej Musica Sacromontana, realizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Świętogórskiej im. Józefa Zeidlera – inicjatora ustanowienia roku 2026 Wielkopolskim Rokiem Józefa Zeidlera.
Intencją pomysłodawcy jest popularyzacja twórczości wybitnego twórcy przełomu XVIII i XIX wieku. W 220. rocznicę śmierci Józefa Zeidlera – wybitnego twórcy polskiego klasycyzmu, Sejmik Województwa Wielkopolskiego uchwala 2026 rokiem Józefa Zeidlera.
Jan Kasprowicz. Fot. z 1901 roku. Źródło fot.: domena publiczna, Wikipedia
Jan Kasprowicz, poeta, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz, urodził się 12 grudnia 1860 roku w ubogiej chłopskiej rodzinie w Szymborzu pod Inowrocławiem. Dzięki staraniom rodziców oraz kosztem ogromnych osobistych wyrzeczeń przyszły poeta zdobył wykształcenie. W 1884 roku w poznańskim gimnazjum św. Marii Magdaleny zdał maturę, z Wielkopolską i jej mieszkańcami łączyły go odtąd wielorakie związki.
Podjętych przez siebie studiów filozoficznych i filologicznych na uniwersytetach Wrocławia i Lipska nie ukończył, między innymi ze względu na zaangażowanie w nielegalną działalność, za którą został skazany na kilkumiesięczne więzienie. Droga edukacji, stanowiąca również dziś inspirujący wzór dla młodzieży, zawiodła chłopca z Szymborza ostatecznie na Uniwersytet Lwowski. Tu w 1904 roku obronił doktorat, pięć lat później objął katedrę komparatystyki, a w latach 1921-1922 pełnił funkcję rektora tej znakomitej uczelni.
Prace dziennikarza, redaktora, tłumacza i wykładowcy zasługują na uznanie, jednak najważniejsze pozostają jego dokonania na niwie literatury. Jan Kasprowicz był najwszechstronniejszym poetą doby Młodej Polski, stworzył niepowtarzalny język poetycki, łącząc tradycję polskiej liryki z estetyką modernizmu europejskiego. W twórczości dawał wyraz wrażliwości społecznej, przedstawiał niezwykłą skalę ludzkich uczuć, obrazował piękno natury i ojczystego krajobrazu, dał świadectwo głębokich poszukiwań duchowych. Warto pamiętać, że gdy kształtowały się granice niepodległej Polski, Kasprowicz zaangażował się w akcję plebiscytową na Warmii i Mazurach.
W poznańskim Teatrze Polskim wystawiano wielekroć dramaty poety, a po jego śmierci Wielkopolanie przyczynili się do budowy mauzoleum na Harendzie. Cenna biblioteka twórcy trafiła do Poznania, co stanowiło potwierdzenie związków z Wielkopolską oraz kultywowanej tu pamięci o życiu i dziele Kasprowicza. Zgodnie z wolą wdowy Marii Kasprowiczowej odtworzono starannie podhalański wystrój gabinetu autora Księgi ubogich, w ten sposób powstało pierwsze wielkopolskie muzeum literackie.
Obchody Wielkopolskiego Roku Jana Kasprowicza pozwolą głębiej poznać i spopularyzować jego geniusz poetycki, patriotyzm i wrażliwość na krzywdę i nędzę, a także związki z naszym regionem.
(A.W.)
Źródło biogramów patronów roku 2026 w Wielkopolsce: informacje ze strony Sejmiku Województwa Wielkopolskiego zawarte w uchwałach z XX sesji SWW z 22 grudnia 2025 r. (oraz odredakcyjne uzupełnienia i nazwa właściwa: Wrocławska Nagroda Silesius − S.P. redakcja Gazety Autorskiej IMPRESJee.pl):
Stanowisko Sejmiku Województwa Wielkopolskiego w sprawie ustanowienia roku
2026 Wielkopolskim Rokiem Stanisława Barańczaka https://bip.umww.pl/artykuly/2833233/pliki/20251223114902_uchwaanrxx49025.pdf
Załącznik do uchwały nr XX/491/25. Stanowisko Sejmiku Województwa Wielkopolskiego w sprawie ustanowienia roku2026 Wielkopolskim Rokiem Józefa Zeidlera https://bip.umww.pl/artykuly/2833233/pliki/20251223114902_uchwaanrxx49125.pdf
Załącznik do uchwały nr XX/497/25 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego. Stanowisko Sejmiku Województwa Wielkopolskiego w sprawie ustanowienia roku 2026 Wielkopolskim Rokiem Jana Kasprowicza https://bip.umww.pl/artykuly/2833233/pliki/20251223114905_uchwaanrxx49725.pdf
