Rękopis najstarszej polskiej kolędy przechowuje skarbiec Biblioteki Jagiellońskiej

Najstarsza znana kolęda związana z ziemiami polskimi z początku XV wieku jest przechowywana w skarbcu Biblioteki Jagiellońskiej. Utwór, który opiera się na melodii chorału gregoriańskiego, mówi o nadziei i oczekiwaniu.

Pieśń została napisana w języku łacińskim przez profesora Uniwersytetu Krakowskiego, teologa i filozofa Bartłomieja z Jasła. Informując o cennym zabytku, Uniwersytet Jagielloński zaznaczył, że jest to najstarsza znana kolęda związana z ziemiami polskimi. Powstała na początku XV wieku i rozpoczyna się od słów: „buccinemus in hac die”, czyli „zadmijmy w trąbę w tym dniu”.

Muzykolog i historyk muzyki dawnej dr Dorota Susuł wskazała, że, choć tekst pochodzi sprzed sześciuset lat, jego sens jest podobny do kolęd śpiewanych współcześnie. Opowiada m.in. o oczekiwaniu i radości w związku z Bożym Narodzeniem.

– Jest to kolęda, która mówi o nadziei, oczekiwaniu na Pana, mówi w pierwszej zwrotce o dźwiękach pięknej melodii, która ma zostać zaśpiewana głośno – dodała badaczka.

Uczelnia wskazała, że autora pieśni udało się ustalić dzięki ukrytemu w tekście akrostychowi. Badacze zauważyli, że pierwsze słowa kolejnych zwrotek układają się w zapis „Bartholomeus de Iaslo”. To charakterystyczna dla średniowiecza forma podpisu autora, pozwalająca jednoznacznie przypisać dzieło Bartłomiejowi z Jasła.

Z kolei notację muzyczną ustalono dzięki kopii tego utworu spisanej przez Łukasza z Koźmina Wielkiego – wskazała kierowniczka Sekcji Rękopisów Biblioteki Jagiellońskiej dr Elżbieta Knapek. Zwróciła uwagę, że rękopis kolędy pochodzi z prywatnej biblioteki autora, którą ofiarował uniwersytetowi.

Przez stulecia kolęda pozostawała przede wszystkim przedmiotem badań historyków i muzykologów. W 2017 roku tekst został po raz pierwszy przetłumaczony na język polski przez dr. Jacka Partykę. W tym samym roku w Muzeum Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego odbyło się światowe prawykonanie utworu. Kolęda zabrzmiała w dwóch wersjach: w transkrypcji Jana Więckowskiego oraz w opracowaniu Lecha Śniadara.(PAP)

juka/ aszw

Źródło: Serwis Nauka w Polsce − naukawpolsce.pl

Tags: *Eseje * Utwory * Artykuły* **Rozmowy – wywiady – sondaże* *Reportaże* *Recenzje* *Felietony* *Polemiki* *Informacje*Autor tekstu: juka/aszw - serwis Nauka w Polsce Bartłomiej z Jasła Dorota Susuł Elżbieta Knapek Jacek Partyka Jan Więckowski Krużganki kultury*****Lech Śniadar Łukasz z Koźmina Od muzyki dawnej po współczesną: Klasyka * Jazz * Pop * Folklor Pisarze * Poeci * W ogrodach literatury

— Abelard Wiński

♦♦♦ MYŚLI PONAD EPOKI ******* „Historia uczy, że demokracja bez wartości łatwo się przemienia w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm” – JAN PAWEŁ II, encyklika „Centesimus annus”******* „Przestrzenią ducha, gdzie może on rozwinąć skrzydła, jest cisza” („L'espace de l'esprit où il peut déployer ses ailes est le silence”) – ANTOINE de SANT-EXUPERY******* „Każdy człowiek powinien wymyślić swoją drogę” („Chaque homme doit inventer son chemin”) – JEAN- PAUL SARTRE (w 1964 r. odmówił przyjęcia Literackiej Nagrody Nobla)******* „Myślę, więc jestem” („Je pense, donc, je suis”) – RENE DESKARTES (KARTEZJUSZ)♦♦♦ POEZJA – WYBRANE, ULUBIONE WERSY ******* „Już niebiańska cytra rozsnuwa tiule i szeptem układa światło w źrenicach nocy” („Déjà la cithare céleste étend le tulle et murmure la lumière aux pupilles de la nuit”) – STEFANIA PRUSZYŃSKA, fragment wiersza bez tytułu ******* „Kiedy założysz / dla nas / jakieś nowe miasto / ogród pełen zdumienia / i motyli całkiem nieznanych” – EWA NAJWER, ostatni fragment wiersza „Poszukiwanie odkrywcy” na s. 43 w tomie „Sąd nad winnicą”, Poznań 1974 ******* „Wierzchołki drzew / łaskoczą stopy chmur / deszcz” – KAZIMIERZ BURNAT, na s. 58 w tomie „Przenikanie”, Wrocław 2017******* „w kieszeniach miast / smutne oczy / ułamki wieczności / współżycie wilków / hartowane więzienia / i noże cerkwi / żeby ziemię ruszyć / w ostatnią drogę” – TARAS MELNYCZUK, wiersz bez tytułu, s. 22 w tomie „Książę rosy”, tłum. z jęz. ukraińskiego Kazimierz Burnat ******* „milcz // milcz wytrwale / czekaj aż w twoim ciele / pocznie się słowo” – JANUSZ STANISŁAW ANTONI PASIERB, końcowy fragment wiersza „Czekaj”, s. 305 w tomie „Wiersze wybrane”, Warszawa 1998