Autorka poetyckich strof z poematu „blisko nocy…” Maria Mistrioti, grecka poetka, ceniona w Polsce i darzona sympatią, znana od lat w naszym poznańskim i wielkopolskim środowisku literackim, gościła wiele razy w Poznaniu. Przybywa na Międzynarodową Konferencję Poetycką Wielkopolskiego Oddziału Związku Literatów Polskich (WO ZLP) i uczestniczy w programowych wydarzeniach wyjazdowych.
Z pamiątkowych fotografii wybrałam kilka z III Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej w Kaliszu i Dworku Marii Dąbrowskiej w Russowie.
Utwory poetyckie Marii Mistrioti poznała również poznańska publiczność na tegorocznym majowym spotkaniu „Z kulturą w ogrodzie”, inaugurującym IV sezon artystycznych uroczysk, które organizuje Ares Chadzinikolau, poeta, muzyk, kompozytor i malarz, w ramach działalności Pracowni Chadzinikolau, mieszczącej się przy ul. Staffa 61 w Poznaniu. Prezentuję wybrane strofy w języku polskim w przekładzie Aresa Chadzinikolau, a także publikuję je z myślą o koneserach lektury oryginałów − w języku greckim. Stefania Pruszyńska
Maria Mistrioti
z poematu „blisko nocy…”
„My zaś żeglowaliśmy wąskim przesmykiem, lamentując”
(Odyseja, pieśń XII, wers 234)Wiatr uparcie trwa przy swoich bezładnych szlakach.
Niezłomny sternik
liczy towarzyszy, którzy zginęli.
Czuje pragnienie, by powrócić
na wyspę Kirke.
Wita go kobieta
o długich siwych włosach
i zniszczonych zębach.
Podaje mu czerwone wino,
ścieli mu posłanie
w głębokich zmarszczkach ciała.
W zamglonych lustrach oczu
dostrzega —
zawieszone i zdeformowane —
oblicze Elpenora.
Jeśli coś odciska się
na białej powierzchni,
rodzi się z głębi rozdarcia,
tak jak wtedy,
gdy podczas śnieżycy
opierasz się o pień drzewa,
z pasją wykrzykujesz czyjeś imię
i próbujesz zrozumieć,
w którym miejscu znajduje się
kraina umiłowanego Odyseusza.
Granice są wędrowne,
jak droga zmieniająca kształt,
jak statek, którego gwizd słyszysz,
choć nie widzisz niczego, co przypływa lub odpływa.
Wieczny tułacz —
krwawię
w kraju cyklopów.
Podróżuję razem z tobą
bez początku,
bez końca,
tak jak podróżuję
z własnymi koszmarami
i marzeniami.
Kiedyś
opowiedzą o nas
cyklameny, które zebrałeś,
by ozdobić moją czarną suknię.
Źródła,
w których lustrach malowałeś
nasze wewnętrzne obrazy.
Kiedyś
opowiedzą o nas
i o wszystkim tym, co sprawia, że ból jaśnieje,
tak jak jaśnieją drzewa krwawiące
pod ciężarem śniegu.
Próbowałam
nie malować wyłącznie wspomnień.
A jednak
za każdym razem
niemal od początku
znałam rezultat.
Podróżuję
z płonącą teraźniejszością.
Przyszłość
kruszy się
w przyczynowości rzeczy.
Rozmawiam z tobą,
jak tamte wiejskie kobiety,
które opłakują rozstanie.
Na wilgotnej ziemi
zostawiają gałązkę rozmarynu —
talizman na drogę —
i dojrzały granat,
zamykający w sobie
ich czerwone łzy.
Zabrałeś mnie ze sobą na mocny statek,
wbrew
wiatrowi, który nieraz sprzymierza się z burzą,
czerwonym oczom smoka
wynurzającego się z niezliczonych morskich bram.
Wbrew
wszystkiemu, co zaciemnia powrót.
To, co chciałabym wysłać ci jak pieśń,
przypomina również krzyk mew.
Dzień
tka szatę nocy.
Mgła
staje się żywiołem samotności.
Odwlekanie powrotu
staje się ogniem, który rodzi inny ogień.
Płomienie
przybierają kształty,
stają się twoją twarzą,
malują mnie w twoich ognistych oczach.
W wiecznym krążeniu
również wiatr
unosi nas w podróży.
________________________________________
ΜΑΡΙΑ ΜΙΣΤΡΙΩΤΗ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ
‘’ εγγύς γάρ νυκτός… ‘’
-εκδόσεις Βεργίνα 2017 –
________________________________________
‘’ Ημείς μεν στεινωπόν ‘ ανεπλέομεν γοώντες ‘’ ( Ο στίχος ΔΕΝ χρειάζεται μετάφραση )
( Οδύσσεια, μ στ. 234 ) – Odyssey, m. Verse 234 –
Ο άνεμος επιμένει στις άναρχες διαδρομές του
Αλίκμητος ο κυβερνήτης
μετράει τους συντρόφους που χάθηκαν
Νοιώθει την επιθυμία να ξαναγυρίσει
Στο νησί της Κίρκης
Τον υποδέχεται μια γυναίκα
με γκρίζα μακριά μαλλιά
με χαλασμένα δόντια
Του προσφέρει κόκκινο κρασί
του στρώνει να κοιμηθεί
στις βαθιές ρυτίδες της
Στους θαμπούς καθρέφτες των ματιών της
διακρίνει
μετέωρη και παραμορφωμένη
την όψη του Ελπήνορα
Σελ. 59 .
Αν κάτι αποτυπώνεται
στη λευκή επιφάνεια
ξεκινάει από το βάθος ενός σπαραγμού
όπως
στη διάρκεια χιονοθύελλας
στηρίζεσαι στον κορμό ενός δέντρου
φωνάζεις με πάθος ένα όνομα
προσπαθείς να καταλάβεις
σε ποιο σημείο βρίσκεται
η χώρα
του Οδυσσέα που αγάπησες
Σελ. 45 .
===================================
Πλανόδια τα όρια
Σαν έναν δρόμο που αλλάζει σχήμα
Σαν ένα πλοίο που ακούς το σφύριγμά του
Χωρίς να βλέπεις κάτι να έρχεται ή να φεύγει
Αλιπλανής
αιμορραγώ
στη χώρα των κυκλώπων
Σελ. 40.
===================================
Ταξιδεύω μαζί σου
Χωρίς αρχή
Χωρίς τέλος
Έτσι όπως ταξιδεύω
με τους εφιάλτες μου
Και με τα όνειρά μου
Σελ. 61.
===============================
Κάποτε
θα μιλήσουν για εμάς
τα κυκλάμινα που μάζεψες
για να στολίσεις το μαύρο μου φόρεμα
Οι πηγές
που ζωγράφισες στους καθρέφτες τους
εσωτερικές εικόνες μας
Κάποτε
θα μιλήσουν για εμάς
και όλα εκείνα που κάνουν τον πόνο να λάμπει
όπως λάμπουν τα δέντρα που ματώνουν
απ’ το βάρος του χιονιού
Σελ. 54.
==============================================
Προσπάθησα
να μη ζωγραφίζω μονάχα τις μνήμες
Όμως
κάθε φορά
γνώριζα σχεδόν απ’ την αρχή
το αποτέλεσμα
Ταξιδεύω
με τον ενεστώτα φλεγόμενο
Ο μέλλοντας
θρυμματίζεται
στην αιτιότητα των πραγμάτων
Σελ. 7.
============================================
Μιλώ μαζί σου
και σαν εκείνες τις χωριάτισσες γυναίκες
όταν μοιρολογούν τον αποχωρισμό
Αφήνουν στο νωπό χώμα
Ένα κλωνάρι δενδρολίβανο
–φυλαχτό για το ταξίδι –
κι’ ένα ώριμο ρόδι
Που κλείνει μέσα του
τα κόκκινα δάκρυα τους
Σελ. 8.
====================================
Με πήρες μαζί σου στο δυνατό καράβι
Ενάντια
στον άνεμο που αρκετές φορές συμμαχεί με τη θύελλα
στα κόκκινα μάτια του δράκοντα
που βγαίνει από αμέτρητες θαλάσσιες πύλες
Ενάντια
σε όλα εκείνα που νυχτώνουν την επιστροφή
Σελ. 39.
===================================
Εκείνα που σαν τραγούδι θέλω να σου στείλω
μοιάζουν και σαν των γλάρων κραυγές
Η ημέρα
Πλέκει την εσθήτα της νύχτας
Η ομίχλη
αποτελεί στοιχείο απομόνωσης
Σελ. 12.
Η αναβολή του γυρισμού
γίνεται φωτιά που φέρνει μιαν άλλη φωτιά
Οι φλόγες
γίνονται σχήματα
παίρνουν τη μορφή του προσώπου σου
με ζωγραφίζουν στα πύρινα μάτια σου
Στην αιώνια ανακύκλωση
μας ταξιδεύει κι ο άνεμος
Σελ. 10.
===========================
NOTA BIOGRAFICZNA
Maria Mistrioti urodziła się w 1956 roku w Arkadii. Mieszka w Chalkidzie. Żona znanego i cenionego lekarza, malarza i rzeźbiarza Giorgosa Mistriotisa, który odszedł przedwcześnie, pozostawiając po sobie znaczący dorobek naukowy i artystyczny.
Studiowała socjologię i dziennikarstwo. Głównym źródłem jej inspiracji pozostaje homerycka „Odyseja”. Wydała osiem tomów poetyckich w Grecji oraz dwa w Polsce (w tłumaczeniu Nikosa Chadzinikolau i Pawła Krupki). W przygotowywaniu jest książka „Na północy nazywają je kasztanami”.
Laureatka licznych nagród i odznaczeń w Grecji, m.in. nagrody Delfickiej Amfiktionii oraz medalu Nikolaosa Kriezotisa. W 2004 roku otrzymała państwową nagrodę i medal Ministerstwa Kultury Polski, a w 2017 roku nagrodę Nikosa Chatzinikolaou. W tym samym roku została również wyróżniona przez międzynarodową organizację HOMER medalem „HOMER – The European Medal Poetry and Art”.
Jest organizatorką festiwali poetyckich w Grecji. W kwietniu 2019 roku współorganizowała wraz z władzami regionu Eubei międzynarodowy festiwal poetycki w Chalkidzie.
ΜΑΡΙΑ ΜΙΣΤΡΙΩΤΗ – σύντομο βιογραφικό –
Η Μαρία Μιστριώτη γεννήθηκε το 1956 στην Αρκαδία .
Ζεί στη Χαλκίδα .
Η πόλη αυτή ήταν και ο τόπος του συντρόφου της ζωής της ,
του γιατρού ,ζωγράφου και γλύπτη Γιώργη Μιστριώτη ,
ο οποίος έφυγε πρόωρα από τη ζωή ,αφήνοντας σφραγίδα
επιστημονικής και καλλιτεχνικής προσφοράς .
Έχει σπουδάσει κοινωνική λειτουργός και δημοσιογράφος .
Πηγή των εμπνεύσεών της είναι κυρίως η Ομηρική Οδύσσεια .
Έχει εκδώσει οκτώ ποιητικές συλλογές στην Ελλάδα και δύο στην Πολωνία ,
Όπου είναι υπό έκδοση το βιβλίο της με τον τίτλο ‘’ Στον Βορρά τα ονομάζουν καστάνιες ‘’ .
Έχει τιμηθεί με βραβεία και μετάλλια στην Ελλάδα ,όπως με το βραβείο Δελφικής Αμφικτιονίας , το μετάλλιο Νικολάου Κριεζώτη κ.ά.
Έχει βραβευτεί το 2004 , με κρατικό βραβείο και μετάλλιο από το Υπουργείο Πολιτισμού της Πολωνίας , καθώς και με το βραβείο ΝΙΚΟΥ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ,το 2017 .
Επίσης το 2017, συμπεριελήφθη από τον Διεθνή Οργανισμό ‘’ HOMER ‘’ για την απονομή του μεταλλίου ‘’HOMER –THE EUROPEAN MEDAL POETRY AND ART ‘’
Είναι διοργανώτρια ποιητικών φεστιβάλ στην Ελλάδα . Τον Απρίλιο του 2019 , πραγματοποιεί με την Αντι-περιφέρεια της Εύβοιας νέο διεθνές ποιητικό φεστιβάλ στη Χαλκίδα.
Biogram Marii Mistrioti w języku polskim i greckim oraz przekład wiersza: Ares Chadzinikolau
Fot. Marii Mistrioti z Aresem Chadzinikolau − ze zbioru Aresa Chadzinikolau
Fot. Marii Mistrioti na III Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej w Kaliszu i Dworku Marii Dąbrowskiej w Russowie: Stefania Pruszyńska