Stefania Pruszyńska: Intro nostalgiczne. Wszelkie prawa zastrzeżone
Wiersz „Na rozstajach” ma niecodzienną historię, sięgającą drugiej połowy lat 80. Pisałam go dopiero w 2006 r. w okolicznościach tragedii innej rodziny, wprawdzie nie 4-osobowej, lecz wielodzietnej, nadto wywodzącej się z Romów. W treści wiersza tkwi ledwie okruch tego, co przyniosło mi moje osobiste i mojej rodziny doświadczenie i przeżycia, lecz nadałam jej barwy metafory osadzonej w kontekście romskim ze znanym powszechnie stereotypem wizji Romów wędrujących dawniej po świecie taborami w poszukiwaniu szans na życie. Dramaty jednakże niosą, bez względu na pochodzenie ludzi, wszystko to, co jest wspólne człowieczeństwu ugiętemu niebywałym wyzwaniem. Ocalonym pozostaje najpierw walczyć o przetrwanie w warunkach niejednej przeciwności losu, a później – pokonywać traumę…
Stefania Pruszyńska
Na rozstajach
Na rozstajach przestrzeni
pod dachem nocy bezokiej
toczą się wolno cienie pamięci
tabory zmęczone
koślawymi kołami
echo rżenia koni zastygło
w kamienie dróg dalekich
brzeg dobrego czasu
zdarł nadzieję z powiek
spopielił źdźbła
i teraz tylko cisza
lgnie do źrenic
jak syte źrebię
cienie pamięci toczą
tabory umarłych dni
myśl jednak nie zastyga
łuną się ugina i wspina
z cierni układa ptaki
hej obudźcie się skrzypce
zadrżyjcie tysiącem słońc
tańczcie moc śpiewajcie łąki
Historia wiersza. Nie przewidując takiego celu tworzonego utworu, jedną z pierwszych jego wersji − egzemplarz w rękopisie spontanicznie przekazałam do licytacji na aukcji na rzecz pogorzelców romskich, wielodzietnej rodziny romskiej. Był unikatowym darem, obiektem nierzeczowym − poetyckim. Aukcja odbyła się pod przyjaznym dachem Szkoły Muzcznej w Poznaniu, na ul. Solnej (patrz publikacja mojego pióra pt. „Artyści – pogorzelcom romskim. Koncert i aukcja”, opisującej to wydarzenie z 17 sierpnia 2006 roku).
„Na rozstajach” był jednym z 2 wybranych przeze mnie wierszy tematycznie nawiązujących do społeczności romskiej, które na zaproszenie jako programowy gość poetycki prezentowałam ze sceny Auli UAM 20 sierpnia 2017 r. w ramach koncertu Międzynarodowej Orkiestry Cygańskiej i występu zespołu tancerek Rady Radosławy Bogusławskiej, będących kolejną coroczną realizacją Światowych Spotkań z Kulturą Romską Fundacji „Bahtałe Roma”, prowadzonej przez Annę Markowską.
Ten utwór (podobnie jak inne) był opublikowany m.in. w antologii Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej i dwujęzycznych antologiach poezji współczesnej, wydanych przez WO ZLP i Fundację Literacką „Jak podanie ręki”, prowadzoną przez Danutę Bartosz, poetkę i wieloletnią przedstawicielkę zarządu oddziału poznańskiego, a od 2016 r. wielkopolskiego oddziału ZLP, obecnie honorową prezes WO ZLP i aktywną edytorkę publikacji książkowych. Wiersz znalazł się również na łamach „Protokołu Kulturalnego” (nr 84/2023).
Przytaczam strofy „Na rozstajach” z antologii polsko-francuskiej „Jak podanie ręki” (Comme serrer la main), wydanej w Poznaniu w 2018 roku i dystrybuowanej podczas II Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej. Autorką przekładu na język francuski jest poetka mieszkająca w Belgii − Leokadia Komaiszko.
Warto wskazać, że różne antologie poezji współczesnej, aforyzmów, ukazujące się w Poznaniu, towarzyszą corocznym wydarzeniom tutejszego i regionalnego wielkopolskiego środowiska literackiego: Międzynarodowemu Listopadowi Poetyckiemu Poznańskiego Oddziału ZLP i od 2017 r. − Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej Wielkopolskiego Oddziału ZLP oraz organizowanego w jej ramach w Kaliszu Międzynarodowego Festiwalu „Aforystykon”, poświęconego twórczości aforystycznej.
W egzemplarzu przywołanej antologii polsko-francuskiej „Jak podanie ręki” (Comme serrer la main) pozostawił dla mnie wpis dedykacyjny Dirk Uwe Becker, poeta z Niemiec, upamiętniając współobecność na jednym z wieczorów literackich Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej (2018 r.), podczas którego w „Poema Cafe” pod poetycką i koncertową batutą Aresa Chadzinikolau odbywaliśmy poetycką, wspomnieniową polsko-grecką podróż poświęconą pamięci jego ojca Nikosa Chadzinikolau − pisarza, poety i tłumacza.
Stefania Pruszyńska
— Stefania Pruszyńska
(Stefania Pruszyńska, oficjalnie: Stefania Golenia) – eseistka, poetka, redaktor-dziennikarka. Redaktor naczelna, wydawca, autorka i wszechstronna realizatorka Gazety Autorskiej IMPRESJee.pl (od 2006 r.), redaktorka-korektorka książek literackich, animatorka kulturalna.
Autorka publikacji różnych gatunków (eseje, recenzje, felietony, reportaże, wywiady, fotoreportaże), utworów literackich poetyckich i prozy poetyckiej, opowiadań, satyry, grotesek, aforyzmów oraz artystycznych sztuki plastycznej, w tym książek: zbioru poezji „Szepty dalekobieżne” (San Francisco 2009), „Peregrynacje kulturalne” - eseje, recenzje, tom 1 (Poznań 2024), „Z ziaren światła” - eseje, recenzje, tom 2, z cyklu: Peregrynacje kulturalne (Poznań 2025)...
Zazwyczaj wykracza poza gatunkowe schematy. Krytycznoliterackie żywioły z upodobaniem uprawia w eseistycznej narracji. Wypowiada się hojnie w swojej twórczości artystycznej literackiej, a w plastycznej mowę swojej wyobraźni, intuicji, myśli i emocji uwalnia w obrazach o indywidualnym, rozpoznawalnym stylu, z autonomiczną, lecz zarazem wieloznaczną symboliką i metaforą (m.in. w stylu bliskim realizmowi magicznemu).
⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ Z 37-letnim doświadczeniem zawodowym w pracy dziennikarskiej i redaktorskiej, a także artystycznej w redakcjach i wydawnictwach (od 1989). Etatowo: w niezależnym Dzienniku Wielkopolan „Dzisiaj” (1989 – 1991), własnej Agencji „Promotion” (1993), amerykańsko-polskim wydawnictwie US West Polska (1993 – 1996), „Gazecie Targowej”, tygodniku „Wprost” (1996 – 2000).
⇒⇒⇒⇒⇒ Od 2006 r. redaktor naczelna, niezależna wydawczyni, redaktor-autorka i wszechstronna realizatorka Gazety Autorskiej IMPRESJee, obecnie pod nazwą IMPRESJee.pl, o profilu kulturalnym.
⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ Z DOŚWIADCZENIEM WIELOASPEKTOWEJ WSPÓŁPRACY (dziennikarskiej, autorskiej artystycznej, redaktorskiej) z wieloma czasopismami, w tym polonijnymi (w latach 1992-2010: dwutygodnik – „Kurier” Hamburg, „Dziennik Polski”, „Tydzień Polski” – Londyn) oraz licznymi ogólnopolskimi i regionalnymi czasopismami kulturalnymi, literackimi (od wielu lat z „Protokołem Kulturalnym”) oraz wydawnictwami-wydawcami książek literackich i antologii poezji.⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒PUBLIKACJE RÓŻNOGATUNKOWE (co najmniej 2 tys.): publicystyka, eseje, felietony, wywiady, recenzje, reportaże, fotoreportaże, utwory artystyczne: literackie i sztuki plastycznej. PUBLIKACJE KSIĄŻKOWE ⇒ ⇒ książka poetycka „Szepty dalekobieżne” (San Francisco 2009), „Peregrynacje kulturalne. Eseje * Krytyka - recenzje wywiady”, 1. tom (WO ZLP, Fundacja Literacka „Jak podanie ręki”, Poznań 2024) ⇒⇒ ⇒ W książkach innych autorów ⇒⇒ ⇒ 20 ANTOLOGIACH poetyckich i tematycznych - antologiach poezji współczesnej oraz antologiach poetyckich dwujęzycznych (2018-2025) Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej, wyd. WO ZLP i Fundacja Literacka „Jak podanie ręki” (2018 -2025), antologii poświęconej pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 „Którzy pogardy nie mogli znieść” (wyd. Posnania, Poznań, czerwiec 2023) i charytatywnych (m.in. wyd. Krywaj) ⇒⇒ ⇒ CZASOPISMACH: we własnej w Gazecie IMPRESJee.pl (od 2006 r.), polonijnych i polskich -ogólnopolskich i regionalnych, cyklicznych wydawnictwach (miesięcznikach, kwartalnikach, rocznikach) – kulturalnych, literackich, muzycznych (np.: Mies. Kulturalny „Arkusz”, „Welcome to Poznań”, Magazyn Muzyczny BRZMIENIA, „Merkuriusz Polska” „Wielkopolski Widnokrąg”, „Protokół Kulturalny”). Także publikowała i publikuje w witrynach macierzystych środowisk dziennikarskich i literackich.
⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒PREZENTACJE UTWORÓW ARTYSTYCZNYCH. ⇒⇒⇒⇒Poetyckie na: spotkaniach autorskich, festiwalach kulturalnych, jako gość poetycki koncertów, specjalnych spotkań okolicznościowych i różnych społeczności, zaprzyjaźnionych twórców, wieczorach autorskich w Klubie Literackim DĄBRÓWKA (2013, 2017, 2025), w 8 edycjach Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej WO ZLP (2018-2025) oraz kaliskich „Aforystykonów” WO ZLP, w Poznaniu - m.in.: w klubie ZAK (2006), PoemaCafe, Pałacu Działyńskich (2008), Domu Romskim, Domu Bretanii, siedzibie PO ZLP na os. Powstańców Warszawy (2015), na Wydziale Dziennikarstwa UAM w kampusie na Morasku, Auli UAM (2017), Collegium Minus UAM, siedzibie KL „Dabrówka” na Piątkowie, Dwujęzycznym Liceum im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego (2019 i 2022), Jeżyckim Centrum Kultury w Starej Prochowni (poezja i wystawa prac graficznych - 2024), UMP, sala Biała (2023-2025); poza Poznaniem – w: Kaliszu, Nieszawie, Ludwikowie, Międzyzdrojach, a poza Polską – na greckiej Krecie w Rethymno i Adelianos Kampos (2010).
⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ TAKŻE REDAKTOR PROWADZĄCA I REDAKTOR-KOREKTOR (z wieloletnim doświadczeniem): czasopism (miesięczników i tygodników), monografii, albumów artystycznych i historycznych, książek poetyckich i prozy, biograficznych, antologii poetyckich, wademeków w kilku językach europejskich, biuletynów, prac naukowych i in.⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ NAGRODY: w ogólnopolskim konkursie Miesięcznika Kulturalnego „Arkusz” Poznań-Warszawa-Kraków-Wrocław, wydawanego przez Oficynę Wydawniczą „Głos Wielkopolski” (1996), oraz laur „Dziennikarskie Koziołki 2017” w Ogólnopolskim Konkursie Stowarzyszenia Dziennikarzy RP – dla swojej redakcji IMPRESJee.pl za wieloaspektowe realizacje.⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ NAUKA: Wiedzę akademicką zdobywała w Uniwersytecie im. A. Mickiewicza (UAM) oraz Akademii Ekonomicznej w Poznaniu (AE).
⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ Członkini m.in.: w latach 2005-2018 - Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy, w tym Zarządu Głównego; Związku Zawodowego Dziennikarzy (od 2001 r.), Klubu Aforystów przy WO ZLP, Klubu Literackiego „Dąbrówka”, Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej...
⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ UPODOBANIA, POGLĄDY: Ideowiec - miłośniczka natury, harmonii, sztuk wszelakich, od wczesnej młodości zwolenniczka idei dialogu kultur i jej rozwoju.
