Pierwszego marca 2016 roku Krystyna Feldman obchodziłaby 100 lat swojego żywota ziemskiego. Dla uczczenia pamięcią tego jubileuszu publikuję moje wspomnienie z ostatnich miesięcy obecności Krystyny Feldman pośród nas − z niespodziewanego spotkania 7 października 2006 roku − w barze „Caritas”.
Na placu Wolności − konkurs dla dzieci, mający im zaszczepić bakcyla hokeja na trawie. Taki komunikat płynął z głośników, a zaraz wylały się z nich potoki muzyki. Niefortunna to jednak okoliczność, gdy dokuczają naraz i głód, i niezbyt pełna portmonetka, więc zwalniając nieco, by odrobinę wsłuchać się w ocean dźwięków i rytmów, lecz nie zatrzymując się, zaszłam do baru „Caritas”. A tam ni stąd, ni zowąd stanęła przy mnie… Krystyna Feldman! Taka kruchutka, filigranowa, z drobniutką twarzyczką i tymi swoimi łyskającymi, można by rzec: strzelającymi energią − oczami. I z pełnym siły, zdecydowanym głosem na powitanie z reprymendą.
A przyczyn tej srogiej barwy słów na wstępie nieplanowanego spotkania nietrudno się domyślić z takiej oto faktografii − tydzień wcześniej spotkałyśmy się niemal na środku jezdni przy Centrum Kultury „Zamek”. Silniki długiego węża aut jeszcze czekały na zielone światło… Zdążyłyśmy tylko wymienić uwagi na temat wspólnej niewiedzy o terminie możliwego spotkania po mszy św. w Duszpasterstwie Środowisk Twórczych, obiecać sobie współobecność na kolejnym i wydobyć z siebie jeszcze: do widzenia… Mimo opresji, gdyż każdej z nas było spieszno, niestety w przeciwne kierunki, światła zaś już były żółte, zdążyła jeszcze jak zawsze gorąco zaprosić do wejścia w progi Teatru Nowego, miałam więc przede wszystkim na sumieniu grzeszek niepojawienia się przez cały tydzień pod dachem tej świątyni sztuki… Październikowa sobota również nie zachęcała do wyjazdu w naturę. Pozostawszy więc w stolicy Wielkopolski, postanowiłam pospacerować po centrum i zerknąć na to, co się dzieje. I co szczególne, ani pochmurna aura, ani brak za pazuchą zgrabnej parasolki nie odwiodły mnie od tego zamiaru. Kilka parasolek już zgubiłam, gdzieś pozostawiłam. I to tylko dlatego, że tak bardzo pragnęłam słońca, a ono wtedy rzeczywiście się pojawiało, zgodnie z moimi przeczuciami wbrew ponurym prognozom rzekomo wszystkowiedzących meteorologów. W zachwycie taką odmianą nieba nietrudno się zapomnieć, stracić głowę. Widać, że i tym razem intuicja mi podszeptywała i prowadziła do pani Krystyny…
W barze sporo ludzi. Siadłyśmy przy wysokim stole. Zawartość talerzy na miarę skromnej sytuacji i też podobnych zdrowych zwyczajów, czyli porcja wybrana niekoniecznie proporcjonalnie do ściskania w dołku, lecz na zaspokojenie głodu. Mając wpojony wzorzec dobrego ucztowania Francuzów, hołdujących starym zwyczajom arystokratycznego, czyli wykwintnego świata, według którego rozmowa podczas biesiady ma być skąpa w słowa, lekka, pełna zachęty do życia, a więc optymistyczna (Francuzi nie znoszą przy stole gadaniny, zwłaszcza o polityce i problemach, uznając poruszanie takich tematów za brak kultury i rażący nietakt), tylko raz po raz delikatnym pytaniem inspirowałam panią Krystynę do wspominek o Lwowie, dzieciństwie, ulubionych potrawach.
Na wątki sięgające artystycznych realizacji i najbliższych planów pani Krystyny, co nie mogło być dla niej niemiłe, wyczekiwałam odpowiedniejszej chwili… To przecież najistotniejsza aktywność w jej życiu − twórczyni i aktorki. Jest wraz z trudną sztuką wcielania się w grane postacie także barwą i formą wyrażania siebie, swego ducha, jego odmian, słabości i siły, prawdy myśli, słowa, wartości, żywiołów, dramatów − tych ze zderzenia się ludzi różnych światów. Ciekawiło mnie, jak pani Krystyna postrzega swoją pracę. Przecież tyle już lat na scenie i godna najwyższego podziwu i szacunku jej nieustająca aktywność, to nadzwyczajność, ogromna góra dokonań, która bez istotnych motywów byłaby niemożliwa.
I tak powoli od słowa do słowa z dialogu, uproszczonego w tych warunkach i okolicznościach, wyzierało na światło dzienne wiele wcześniejszych refleksji pani Krystyny o własnej aktywności w teatrze.
− Cenić tę pracę potrafią najbardziej − będący nią od rana do nocy zajęci na wszystkie sposoby i mający w niej prawdziwe upodobanie i do niej powołanie. Owocuje ona jednak nie od razu − za to upór, wola ciągłego samodoskonalenia i wypracowywanie oryginalnego warsztatu przynoszą niepospolite rezultaty − wyznawała.
Wyraźnie akcentowała wartość swojej dyscypliny w pracy. Wyróżniła natomiast jako szczególnie ważny dla niej i dla wielu ludzi sceny − motyw doceniania aktorów, twórców przez odbiorców, widzów. Zamigotała też w tej wypowiedzi jej obserwacja:
− Widz, słuchacz, obserwator staje się współtwórcą dobrej sztuki. Świadomość jego obecności mobilizuje do największego wysiłku i zawodowego spełnienia, a jego reakcje sprawiają, że znika u aktora poczucie samotności. Odbiorca jest szczególnym adresatem sztuki i jej kontemplatorem, jakkolwiek by ona była jemu odsłaniana i dana − mówiła.
W chwilach milczenia, naturalnych podczas posilania się, raz po raz spoglądając na panią Krystynę, myślałam o jej kreacjach teatralnych czy filmowych. Od lat grała role charakterystyczne, trudne aktorsko, wymagające nie lada umiejętności scenicznych. Nie mogłam pojąć jej zgody na rolę w serialu „Świat według Kiepskich”. Kiedyś i raczej przez przypadek obejrzałam dwa odcinki. Serial uznałam za nie do przyjęcia. Raził mnie, a nie tylko śmieszył, prymitywizm dialogów i rzekomość zwierciadła satyrycznego, w każdym razie tak pomyślanego, że łatwiej mi było przyjąć model „kiepskich” za konstruujący absurd za absurdem, aby podszyć je ingrediencjami obezwładniania widzów paradoksalnym ni to śmiechem, ni to wzburzeniem. Niedorzeczne postawy postaci i dialogi obnażały iście piekielną potrawę. Zobaczywszy panią Krystynę obsadzoną w tym serialu, wpadłam najpierw w ognisty gniew. W pierwszym odruchu byłam gotowa wyrzucić telewizor do lochu lub za okno. Oczywisty nonsens emocjonalny… Lecz było mi przede wszystkim przykro, choć jej gra w tej scenografii i scenariuszu była znakomita, arcymistrzowska! Poznałam jednak motywy tej decyzji. I czysto zawodowy stosunek pani Krystyny do zadania aktorskiego. Zamilkłam.
Odsłaniając tematykę kulinarną i upodobania stołu w barowej rzeczywistości, pani Krystyna przyznała się, że bardzo lubi pierogi ruskie.
− Ale tu nikt takich nie potrafi robić!! − dobitnie podkreśliła swoją dezaprobatę dla nonszalancji współczesnej, wielkopolskiej, polskiej czy raczej restauracyjnej, barowej kuchni. Pierogów w „Caritasie” pewnie dlatego nie zamawiała. Sama nawet nie wiem, czy tam je mają w jadłospisie. Za to „we Lwowie”, tym z jej dzieciństwa:
−… wiedzieli, jak je trzeba przygotować! − zachwalała minione barwy stołu.
− Czy teraz tam można posmakować tych prawdziwych „ruskich”… − retoryką z żachnięciem zawiesiła na kołku niewiadomą, w której najpewniej po trosze mieszkała tęskna myśl za czasami z innych zegarów…
Aktorka pokrótce okraszała nie tak kwiecistą w tych okolicznościach rozmowę − wspomnieniami, a raczej mgnieniami przeszłości, mówiąc chwilami jak żołnierz chcący zachować swoją twarz i subordynację. To chyba znany wszystkim jej styl − narracja bez ckliwości z szorstką chwilami, lecz ciepłą szczerością.
Nagle podszedł młody człowiek ze śmiałym:
− Dzień dobry! Czy mógłbym prosić panią Felman o autograf?
Pani Krystyna, skinąwszy głową, wspaniałomyślnie nie poprawiając zniekształconego przez młodzieńca brzmienia jej nazwiska, zaraz złożyła swój podpis na podanej karteczce. Młody człowiek podziękowanie podkreślił ukłonem, uśmiechem i odszedł.
Po chwili pojawiła się zażywna i bardzo ciepła w obejściu starsza kobieta z kulą, przedstawiła się i poprosiła panią Krystynę o przyjęcie serdecznych pozdrowień od krewniaczki „wspominającej ją z wdzięcznością za lekcje polskiego na tajnych kompletach”. Zaraz też obie niewiasty zaczęły ustalać fakty, by doprecyzować wizerunek dziewczynki tak gorąco pamiętającej o swojej dobrodziejce z czasów czarnej nocy okupacji. Rezultatem tych dociekań okazała się nieco zweryfikowana wersja tej historii − dziewczynka prawdopodobnie z powodu zbyt młodego wieku nie mogła wtedy uczestniczyć w nauczaniu na tajnych kompletach. Za to niewykluczone, że miała z panią Krystyną dłuższy kontakt w innych okolicznościach − prawdopodobnie pobierała od niej naukę polskiego wraz z dwiema innymi dziewczynkami na spotkaniach prywatnych.
Pani Krystyna doznawała wzruszeń i radości pojawieniem się pośród biesiadników baru tej kobiety, posłanej w misji pozdrowiennej przez pamiętającą o niej uczennicę z epoki młodości. I tak oto przypadek sprawił, że z jej biografii ad hoc odsłonił się wątek z rolą tajnej przewodniczki po meandrach języka polskiego młodzieży budzącej w sobie ducha polskiego patriotyzmu.
A te wszystkie sytuacje odrywania od rozmowy czy spożywania posiłku niejako wtopionej w tłum konsumentów znanej artystki teatru i filmu − skądinąd wynikłe ze spontanicznych odruchów radości na jej widok, zwłaszcza gdy były poprzedzone długim wyczekiwaniem na tę chwilę − wskazywały jednoznacznie na to, że już dla niejednego nie był tajemnicą jej zwyczaj obiadowania w tym miejscu.
Jeszcze nieco walczyłyśmy sztućcami. Pani Krystyna skrzywieniem ust zareagowała na moje pytanie o barszczyk, który ledwie tknęła i zaraz odstawiła na skraj stołu. Zostawiłyśmy też obie na talerzach jarzyny, które jakoś nie ugłaskały naszych podniebień. W tej reakcji musiała być jednak co najmniej szczypta prawdy o ich walorach smakowych. A podobno głodny zje wszystko, co jadalne…
Wyszłyśmy zaraz na średnio przyjemny ziąb i w szarość, w której nawet nie zdążyłyśmy pohumorzyć nad deszczem siąpiącym na nas − bezbronne, bezparasolowe, gdy znienacka przed nami stanął w uśmiechu i z czarem gorących słów… nieznajomy, a znajomy – poeta Tadeusz Żukowski. Ba! Żeby tylko z urokliwością słów, bowiem jako artystycznym dodatkiem również − z dwiema kępkami niebieskich kwiatków, które pono zerwał z miejskiego trawnika. Tak to przynajmniej przedstawił.
– Bałem się, że nie zdążę tak uroczych zjawisk znów spotkać… A kwiaciarnia za daleko – tłumaczył się z elegancją i pospiesznie dodał z wyczuwalną, narastającą wesołością i bardzo uważnie patrząc każdej z nas w twarz:
− Przepraszam, że tylko takie…
Porwał nas tym gestem, swoją młodzieńczością, promiennością. A on taki bezbronny jak zachwycony tęczą chłopiec stał w aurze słonecznych emocji i myśli. Pani Krystyna, ucieszona, a teraz najwyraźniej w nastroju rozbrojonego komendanta, po miłych słowach odwzajemnienia fluidów emanujących z postawy naszego rozmówcy, na mój komentarz:
− Ryzykować można także pięknie… − zareagowała z energią:
− No i słusznie! Naturalnie, że słusznie!
Tak oto poeta T. Żukowski dostąpił najwyższego rozgrzeszenia. A gdy impulsywnie, lecz z przekorą jeszcze dodałam:
− Niszczenie zieleni miejskiej jednak kosztuje − niespeszony, troszkę grając konfuzję, nie zamierzał jednak obciążać swojego sumienia. Uśmiechał się, krasząc słodycze swojej atencji miną dziarskiego rycerza i kłaniając się głęboko, z szacunkiem i niezwykle miłą dla nas elegancją, ucałował na „do widzenia” nasze ręce.
Skomentowałyśmy postawę poety Tadeusza i jego osobisty wizerunek jednomyślnie − jako zjawiskowe i oczywiście podnoszące nam nastroje. Gdy się oddalił, pani Krystyna, nawiązując do różnych wzmianek o relacji z nim, nagle wyznała głosem wydobytym i we wzruszeniu, i poczuciu dumy, że to przecież jej przybrany syn. I że w odpowiednim momencie, gdy wkraczał na drogi poetyckie, przyjął jej artystyczną pieczę.
A deszcz tymczasem uparcie nasilał swoją obecność już na włosach i coraz intensywniej dawał się we znaki nieprzyjemnym chłodem. Chwyciłam swój duży kalendarz w granatowej, plastikowej okładce („róg obfitości” z ważnymi dla mnie zapiskami poetyckimi i informacjami).
– Pani Krystyno, poświęcam go, aby ocalić pani głowę! – oznajmiłam z zawadiacką miną. Przyjęła ten gest z rozbawieniem. Niosłam więc ten zadatek na parasol z troską i uwagą nad głową pani Krystyny. Doszłyśmy do przystanku. Ileż po drodze było tych oczu patrzących z ciekawością, sympatią, tych spontanicznych: „Dzień dobry”. Cieszyłam się, że tak wielu sygnalizuje tyle radości z niespodziewanego napotkania aktorki mającej tym razem towarzyszkę w drodze… Można by rzec, że obie podbiłyśmy Poznań! Pasażerowie tramwaju ożywieni widokiem pani Krystyny, dla której od razu znalazło się miejsce siedzące, nie skąpili również przyjaznych gestów i słów.
Po wyjściu z tramwaju, a trzeba wiedzieć, że pani Krystyna z wyboru jeździ tramwajami, przekomarzałam się z nią o tych przejawach sympatii. Nietrudno było mi dostrzec, jak bardzo dodawały one jej ducha i ognia. A ona skromnie, lapidarnie to podsumowała ze skrywanym uśmiechem:
– A tak, rozmawiam z wszystkimi. Wielu się przyznaje do mnie, podchodzą, pytają. To jest dobry znak! – przypieczętowała te słowa energicznym potaknięciem.
Zadumałam się przez chwilę: Tak, to było wejście między widzów na scenie teatru w naturalnej scenografii wielkomiejskiej. Jak u Grotowskiego, lecz w jakiej skali! – pod niebem Poznania. A nie li tylko sufitem sali teatralnej. W przestrzeniach – i tych z miejscami siedzącymi w barze i komunikacji publicznej, i tych bez miejsc siedzących, jeśli nie brać pod uwagę ławek majaczących w szarościach najpierw na placu Wolności, a teraz po wyjściu z tramwaju – ratajskich osiedlowych… Zbliżenie w codzienności.
Szłyśmy w kierunku domu pani Krystyny na poznańskim osiedlu Armii Krajowej. A ona z ożywieniem nagle zaczęła się zwierzać. Miłe jej były wspomnienia z młodości i małej ojczyzny – ze Lwowa. Byłam zafascynowana i zaciekawiona, jakie te jeszcze ledwo tknięte słowami obszary pamięci ukrywały jej dzieje… Instynktownie reagowała na moje sygnały − mówiąc już z emfazą o swojej nowej sztuce – monodramie:
– Zamierzam zagrać swoje życie, teraz piszę jeszcze… Za parę dni jadę do Hiszpanii. Zagram tam… Oczywiście, że z zespołem Teatru Nowego – „Fausta”.
Była rozpalona tym pisaniem, które dzień w dzień rozszerzało treści monodramu. Miała podobny zwyczaj systematycznie i dużo pracować z pasją w poczuciu sensu i celu. Cieszyła się, że tym spektaklem o sobie samej dokona podsumowania. Czy myślała z niepokojem, żeby zdążyć? Nie okazywała tego, lecz taka nuta zdawała się drzemać w jej opowieści, jednakże starała się trzymać przekonania, że tyle jeszcze ma przed sobą. Pożegnałyśmy się bardzo ciepło, umówione w teatrze.
Podczas drogi powrotnej do centrum Poznania rozmyślałam z wdzięcznością o dobrych aniołach za dar dnia, który sprawił, że barowy obiad w ten stalowoszary dzień okazał się niespodziewanie i wielką ucztą pośród ludzi, i wyjątkową ucztą – z Krystyną Feldman.
Stefania Pruszyńska
Postscriptum
Premiera monodramu Krystyny Feldman „I to mi zostało”, obejmującego pół wieku pracowitego żywota aktorki, spędzonego w przedwojennym Lwowie, Krakowie, Zakopanem i podczas II wojny światowej, odbyła się w grudniu 2006 r. w Teatrze Nowym w Poznaniu. Aktorka Krystyna Feldman zagrała główną rolę − Krystynę Feldman. Reżyserem tego dzieła był Robert Gliński.
Po latach nadeszła informacja podana w kilku publikacjach, m.in. z 1 marca 2016 r. w „Gazecie Wyborczej” Kajetana Kurkiewicza „Można już kupić powieść Krystyny Feldman „Światła, które nie gasną”. O rękopisie tej książki Krystyny Feldman nawet najbliżsi nie wiedzieli. Pisała ją w latach 40. lub 50., jak oceniła Katarzyna Kamińska z Wydawnictwa Miejskiego „Posnania” − wydawcy powieści w nakładzie 1000 egzemplarzy na 100. urodziny artystki. Rękopis znalazł spadkobierca, bratanek Krystyny Feldman. O dalszych działaniach bratanka K. Feldman mówi w przywoływanej publikacji dramaturg Teatru Nowego Michał Pabian: „Zgłosił się z nim do Antykwariatu im. Żupańskiego przy ul. Paderewskiego. Antykwariat skontaktował się z Teatrem Nowym, który podpisał umowę ze spadkobiercami”. Bohaterką książki, którą wydawca określił gatunkowo jako literaturę kobiecą, jest aktorka.
Stefania Pruszyńska
(Publikacja zaktualizowana).
Poprzednie wersje publikacji: 1. W Gazecie Autorskiej „IMPRESJee” www.impresjeee.blox.pl ukazała się 14 października 2006 roku; 2. W Gazecie Autorskiej IMPRESJee.pl pt. „Obiad z aktorką Krystyną Feldman” − 4 lutego 2015 r.
BIOGRAFIA. Krystyna Zofia Feldman, aktorka teatralna i filmowa, autorka wydanej pośmiertnie powieści „Światła, które nie gasną” (2016). Urodziła się 1 marca 1916 roku we Lwowie w rodzinie polsko-żydowskiej. Była córką aktora specjalizującego się w rolach szekspirowskich, uchodzącego za gwiazdę początku XX wieku Ferdynanda Feldmana i aktorki teatralnej i śpiewaczki operowej Katarzyny Feldman z domu Sawickiej. Grała małe role od piątego roku życia. Po śmierci ojca (zm. 3 czerwca 1919 r.) matka kształciła ją w prywatnym lwowskim studiu aktorskim prowadzonym przez aktora Janusza Strachockiego.
W 1934 r. ukończyła gimnazjum im. Królowej Jadwigi we Lwowie; maturę zdała eksternistycznie, aby zdążyć na egzaminy do szkoły teatralnej. Po trzech latach nauki, w 1937 r., ukończyła Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie. Niedługo potem debiutowała w Teatrze Miejskim we Lwowie. W 1939 r. została zaangażowana do teatru w Łucku, jednak po wybuchu II wojny światowej wróciła do Lwowa. W 1942 r. została zaprzysiężona jako żołnierz Armii Krajowej. Pełniła w niej funkcję łączniczki. Mężem Krystyny Feldman był 30 lat od niej starszy Stanisław Bryliński, zmarły w 1953 roku.
Na scenę teatru lwowskiego powróciła po wyzwoleniu miasta w 1944 r. Zagrała wówczas męską rolę Staszka w „Weselu” Wyspiańskiego, reżyserowanym przez Aleksandra Bardiniego. Po wojnie występowała w teatrach m.in. Łodzi (przez kilkanaście lat była aktorką i pomocnikiem reżysera oraz reżyserem u Kazimierza Dejmka w Teatrze Nowym w Łodzi, występowała również w tamtejszym Teatrze Powszechnym), Katowic, Szczecina, Opola, Krakowa (Teatr Ludowy w Nowej Hucie) i Poznania (w Teatrze Polskim oraz – od 1983 – w Teatrze Nowym).
Zagrała również kilkanaście ról w spektaklach Teatru Telewizji, m.in. u Jerzego Antczaka, Andrzeja Barańskiego, Rudolfa Zioły, Olgi Lipińskiej i trzykrotnie u Izabelli Cywińskiej.
W 1980 roku SB wszczęła wobec aktorki sprawę operacyjnego rozpoznania o kryptonimie „Aranżerka”. Krystynę Feldman zaczęto nękać po tym, jak podpisała list w obronie autonomii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Mimo kontroli korespondencji, częstych rewizji w mieszkaniu i wielu utrudnień w rozwoju kariery, aktorka nie dała się złamać.
Zmarła w swoim poznańskim mieszkaniu 24 stycznia 2007 r. na raka płuc. Pochowana została w alei Zasłużonych na cmentarzu Miłostowskim w Poznaniu. Zgodnie z życzeniem, pochowano ją w kostiumie z ostatniego spektaklu – monodramu „I to mi zostało”.
Kariera filmowa. Już pierwsza filmowa rola – dewotki w „Celulozie” (1953) Jerzego Kawalerowicza – na długo ukształtowała kinowe emploi Krystyny Feldman. Podobną postać, wyraźnie jednak różnicowaną charakterologicznie, obdarzaną stale indywidualnym rysem, powtarzała m.in. w „Kaloszach szczęścia” (1958), „Awanturze o Basię” (1959), „Dwu żebrach Adama” (1963), „Piekle i niebie” (1966), „Czerwonym i złotym” (1969) czy w „Głosie z tamtego świata” (1962) Stanisława Różewicza, gdzie po raz pierwszy pojawiła się w roli nieepizodycznej.
Debiutowała jako samodzielny reżyser „Księżycowego Pantofelka” Wandy Żółkiewskiej w 1960 r. w Teatrze w Łodzi. Stała się jedną z najbardziej wyrazistych aktorek drugiego i trzeciego planu. Na ekranie tworzyła różne, często sprzeczne wewnętrznie typy, w których groteska mieszała się z powagą, ekscentryczność ze spokojem, fizyczna słabość z siłą i charyzmą.
Grała postacie hrabin („Godzina pąsowej róży”, 1963), żebraczek („Mansarda”, 1963; „Dwa księżyce”, 1993), działaczek społecznych („Święta wojna”, 1965), chłopek („Samotność we dwoje”, 1968), pijaczek („Nad rzeką, której nie ma”, 1991), oszustek (odcinek 4 serialu „Kapitan Sowa na tropie”), sędzin („Otello” z M-2, 1968), czy królowych („Ubu król”, 2003).
Szerokiej publiczności dała się poznać dopiero w latach 80., po roli zdziwaczałej ciotki głównego bohatera w „Yesterday” Radosława Piwowarskiego. Często współpracowała z młodymi, debiutującymi twórcami, jak Jan Jakub Kolski („Pogrzeb kartofla”), Konrad Szołajski („Człowiek z…”), czy Mariusz Treliński („Łagodna”). Masową popularność zyskała w wieku 83 lat, kiedy zagrała babcię Rozalię w popularnym serialu „Świat według Kiepskich”.
W 2004 roku, w wieku osiemdziesięciu ośmiu lat, wystąpiła po raz pierwszy w roli pierwszoplanowej. W „Moim Nikiforze” Krzysztofa Krauze wcieliła się w postać malarza Nikifora Krynickiego. Jej kreacja spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem publiczności, krytyków oraz jurorów polskich i zagranicznych festiwali filmowych. Nikifor nie był jednak pierwszą męską rolą w jej dorobku. Oprócz wspomnianego wcześniej Staszka z „Wesela”, w teatrze grała także role Kaja w „Królowej Śniegu” i pana Ciuciumkiewicza w „Domu otwartym”. Feldman aktywnie wspierała działalność poznańskiego studenckiego Teatrzyku Towarzyskiego Jacka Kowalskiego.
Otrzymała nagrody za role teatralne: na I Festiwalu Sztuk Rosyjskich i Radzieckich we Wrocławiu (1949 r.) za rolę Szurika w „Bajce” Michała Switłowa, na XXVIII Kaliskich Spotkaniach Teatralnych (1988 r.) za rolę Lali w „Narzeczonym Beaty”, graną w Teatrze Nowym w Poznaniu.
Za kreację filmową Nikifora w obrazie reż. Krzysztofa Krauzego „Mój Nikifor”, w którym wystąpiła w roli głównej, nagrodzono Krystynę Feldman na festiwalach filmowych: w Gdyni, Wrześni i Karlovych Varach. Ponadto zdobyła laury festiwali: Orła 2001 – Polskiej Nagrody Filmowej za rolę babci w filmie „To ja, złodziej”, reż. Jacka Bromskiego oraz Złotej Kaczki (nagroda miesięcznika „Film”). Za rolę babci w (2000) Jacka Bromskiego, otrzymała Polską Nagrodę Filmową – Orła 2001.
Za pracę w dziedzinie kultury uhonorowano Krystynę Feldman Srebrnym Krzyżem Zasługi w 1955 r. oraz dwukrotnie – odznaką „Zasłużonego Działacza Kultury”.
Za całokształt twórczości na festiwalu „Prowincjonalia” we Wrześni w 2001 roku wręczono Krystynie Feldman nagrodę honorową.
W XII edycji plebiscytu „Rzeczpospolitej” otrzymała „Złotą Piątkę Telerzeczypospolitej” za rok 2004.
Zdobyła też „SuperWiktora 2004”, a w 2005 roku otrzymała Wielką Pieczęć Poznania.
Źródło inf. biograficznej, m.in.: Wikipedia
(Publikacja zaktualizowana).
Poprzednie wersje publikacji: 1. W Gazecie Autorskiej „IMPRESJee” www.impresjeee.blox.pl ukazała się 14 października 2006 roku; 2. W Gazecie Autorskiej IMPRESJee.pl pt. „Obiad z aktorką Krystyną Feldman” − 4 lutego 2015 r.
