„Premiera ta związana jest ze stuleciem pierwszego wykonania »Święta wiosny« Igora Strawińskiego, utworu, który zrewolucjonizował współczesną muzykę. Mimo upływu czasu nieustannie zdumiewa swym nowatorstwem harmonicznym, rytmicznym, zamkniętą w sobie myślą. Zdumiewa i inspiruje: co roku na świecie powstaje około dwustu nowych odczytań tego dzieła, a dokonują ich zarówno muzycy i choreografowie, jak i artyści sztuk wizualnych” − mówi Renata Borowska-Juszczyńska, dyrektor Teatru Wielkiego im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu.
„Święto wiosny”. Ten spektakl baletowy z librettem Igora Strawińskiego i Nikołaja Roericha jest realizacją w 100. rocznicę najbardziej burzliwej w dziejach tańca paryskiej prapremiery, która się odbyła 29 maja 1913 r. na deskach Theatre des Champs-Elysees. Ówczesna część widowni skupiającej paryską elitę − wstała z krzykiem z krzeseł, zagłuszając orkiestrę, tupała, gaszono światła, domagając się w ten sposób przerwania spektaklu.
Chaos ten potęgował podział widzów na dwie przeciwne grupy: przeciwników i zwolenników ciekawych niecodzienności tego, co się działo na scenie, a oburzonych na zachowanie krzykaczy i ich awanturnictwo. W rezultacie napięcie rosło nie tylko między sceną a widownią, lecz dochodziło również do skandali i bójek na widowni. Spektaklu, który był oparty na trzech nazwiskach jego twórców: kompozytorze i współautorze libretta Igorze Strawińskim, choreografie Wacławie Niżyńskim i mecenasie Baletów Rosyjskich Siergieju Diagilewie − mimo potężnego harmidru i przerażenia także pośród artystów − nie przerwano. Co spowodowało jednak tak gwałtowne i szokujące zachowania, taki odbiór tego baletu pośród części widowni? Jego nowatorski charakter, styl i nieznana na scenie forma oraz muzyka, która zdumiewała mocą akcentów!
W wielu źródłach krytycy muzyczni i tańca podają szczegółowe analizy nowatorstwa czy wręcz rewolucji − zarówno w tańcu, jak i muzyce tego spektaklu. Muzykolodzy podnoszą do rangi dominanty − muzyczne novum, awangardowy charakter muzyki Igora Strawińskiego, mającej w ich opinii znaczenie pierwszorzędne. Uznają muzykę za ważniejszą od tańca. Zresztą ta muzyka jest nie lada wyzwaniem dla każdego dyrygenta i baletu. Z kolei badacze i krytycy tańca skupiają się na choreografii Niżyńskiego, która wniosła dotychczas zupełnie nie spotykaną w balecie ekspresję, dzikość, złamała znaną dotąd jako kanon w tańcu − harmonię, pionową pozycję ciała, poruszanie się tancerzy na pointach, romantyczny styl. Niżyński wprowadził nową filozofię tańca, inne spojrzenie na ciało i ruch: dobitnie zaakcentował wagę fizyczności człowieka, jego ciała, temperamentu nie ulegającego konwencjom, a niosącego silne emocje i ostrą dynamikę, otwierając tym samym drzwi do nowej epoki choreografii. W tej nowej epoce − dzieło Strawińskiego doczekało się ok. dwustu wersji.
Przełom sprzyjający ożywieniu zainteresowania tym dziełem wniosła interpretacja Maurice`a Bejarta w 1959 r.
„Święto wiosny” obejmuje dwie części: Uwielbienie ziemi i Wielką ofiarę. Choreografię poznańskiego „Święta wiosny” stworzył Niemiec Paul Julius, scenografię −Petra Korink. Kierownictwo muzyczne nad spektaklem sprawuje Grzegorz Wierus.
Kostiumy są domeną Pawła Garbarczyka. Obsada: Ofiarowana − Shino Sakurado, solo męskie, zespół baletu. Dzieło to zobaczymy po spektaklu „Króla Edypa”, przewidzianego w programie na otwarcie wieczoru Strawińskiego.
„Król Edyp” − opera-oratorium z librettem Jeana Cocteau na podstawie tragedii Sofoklesa. Przygotowana w oryginalnej łacińskiej wersji językowej z polskimi napisami oraz polską narracją w tłumaczeniu Piotra Urbańskiego. Spektakl wyreżyserował i stworzył do niego choreografię − Jacek Przybyłowicz. Scenografię przygotowała Petra Korink, kierownictwo muzyczne sprawuje Gabriel Chmura, a kierownictwo chóru − Mariusz Otto, cienie i negatywy − Dominik Lejman. Autorstwo kostiumów − Paweł Grabarczyk. Zaś obsadę tej opery tworzą: Aleksander Machalica jako narrator, Edyp, król Teb − Jacek Laszczkowski, Jokasta − Agnieszka Zwierko, Kreon, brat Jokasty − Jerzy Mechliński, Tyrezjasz, wróżbita − Andrzej Ogórkiewicz, Pasterz, Posłaniec − Jaromir Trafankowski oraz tancerze. Oba dzieła zostaną zaprezentowane w ramach 8. Festiwalu Wiosny.
A jeszcze przed dzisiejszym spektaklem o godz. 17.00 w Sali Drabowicza Teatru Wielkiego w Poznaniu im. Stanisława Moniuszki odbędzie się spotkanie z gościem specjalnym dzisiejszej premiery „Święta wiosny” – profesorem Michałem Bristigerem, wybitnym muzykologiem, poświęcone twórczości Igora Strawińskiego. Spotkanie poprowadzi dr Marcin Gmys.
Stefania Pruszyńska