Popularyzator nauki „musi oscylować między atrakcyjną formą komunikacji, która zainteresuje słuchacza i będzie dla niego przystępna, a naukową fachowością, między metaforą a konkretnością, między intelektualną prowokacją a rzeczowością. Musi pamiętać o swojej odpowiedzialności za znudzenie i być może zniechęcenie odbiorcy do nauki oraz odpowiedzialności za naukową poprawność wypowiedzi” – pisze dyrektor Centrum Nauki Kopernik Robert Firmhofer  w  liście  otwartym,  podsumowującym polską piątą edycję konkursu FameLab.

FameLab jest konkursem międzynarodowym, który stworzono 11 lat temu  podczas Festiwalu Nauki w Cheltenham, w Wielkiej Brytanii. Główną ideą tego konkursu, organizowanego  już  w 30 krajach, jest  popularyzacja nauki  ustami  przedstawicieli jej środowisk. „Naukowcy stają przed jury i publicznością, by w 3 minuty przedstawić to, czym pasjonują się na co dzień w swojej pracy badawczej. Jeśli zrobią to rzetelnie, z charyzmą i pasją mają szansę wygrać nagrodę główną” – podaje Centrum Nauki Kopernik, które wraz z British Council zorganizowało w Polsce już pięć edycji tego konkursu.

Robert Firmhofer objaśnia: „FameLab jest dla nas programem systematycznego wsparcia młodych naukowców w rozwoju ich kompetencji komunikacyjnych. Jesteśmy przekonani, że naukowcy dzielący się swoim entuzjazmem do nauki i umiejący opowiadać o nauce  są nauce i społeczeństwu bardzo potrzebni. Przyczyniają się do lepszego rozumienia nauki i właściwych jej metod, korzyści i zagrożeń związanych z jej zastosowaniami, do podziwiania jej piękna i cieszenia się pasją ludzi, którzy się nią zajmują”.

O uczestnikach konkursu Robert Firmhofer pisze: „[…]tworzą społeczność bardzo zaangażowaną w różne formy komunikacji i dialogu społecznego. Występują w mediach i kreują ich treści, uczestniczą w tradycyjnych konferencjach i eksperymentalnych formach komunikacyjnych, tryskają energią i pomysłami. Są znakomitymi ambasadorami nauki, dbając o jej miejsce w życiu społecznym i kulturalnym”.

Piąta edycja FameLab odbiła się silnym echem w środowiskach naukowych. „Przedmiotem kontrowersji stały się tezy wygłoszone przez laureatkę konkursu, panią Karolinę Nowak, dotyczące tego, co i w jaki sposób słyszy dziecko w brzuchu mamy. Śledzimy tę dyskusję z zainteresowaniem i uwagą, bo uważamy ją za bardzo ważną, być może najważniejszą publiczną dyskusję o komunikacji naukowej w Polsce” – wskazuje w liście  Robert Firmhofer i komentuje: „Dyskusja, która rozgorzała wokół tez wystąpień laureatki tegorocznego konkursu, pokazała, jak trudną i odpowiedzialną sztuką jest komunikacja naukowa. Osoba, która podejmuje się tego zadania, cały czas musi oscylować między atrakcyjną formą komunikacji, która zainteresuje słuchacza i będzie dla niego przystępna, a naukową fachowością, między metaforą a konkretnością, między intelektualną prowokacją a rzeczowością. Musi pamiętać o swojej odpowiedzialności za znudzenie i być może zniechęcenie odbiorcy do nauki oraz odpowiedzialności za naukową poprawność wypowiedzi. Wreszcie musi rozumieć, że wypowiedź osoby publicznej w pewnym momencie zaczyna żyć własnym życiem, może być reinterpretowana, a niekiedy także uzupełniana i zniekształcana przez innych oraz przez media. Musi rozumieć naturę mediów”.

Dyrektor CNK, przywołując myśli naukowców: „Medium jest przekazem” (The medium is the Messager) – Marshalla McLuhana, oraz: „W nauce krytyk moich poglądów jest moim współtowarzyszem na drodze do prawdy” – śp. prof. Macieja Gellera, którego określa jako wielkiego przyjaciela i mentora, wskazuje na rozległość obszaru, na którym toczy się gra popularyzatorów nauki  o świadomość  publiczną.

„Komunikacja naukowa ma swoją bogatą literaturę i od wielu lat jest dyscypliną uprawianą akademicko, głównie, choć nie wyłącznie, w kręgu kultury anglosaskiej. W Polsce dopiero się jej uczymy” – podkreśla Robert Firmhofer i  reasumuje: „Uczenie się poprzez dialog i konstruktywny spór jest znakomitą metodą doskonalenia”.

Stefania Pruszyńska

Źródło:  List otwarty CNK

http://www.famelab.org.pl/index.php?strona=aktualnosci&aktualnosc_id=56

Ilustracja graficzna: Grafileksonia III, Stefania Pruszyńska (maj 2016 r.)

Wszelkie prawa zastrzeżone