Dudy, które onegdaj ludzie Kościoła uznawali za diabelski wymysł, szatański instrument, a także kozły – starsza odmiana tego instrumentu (także znanego w Szkocji), przetrwały i dobrze się mają w ludowej tradycji. Nawet weszły swego czasu do muzycznej kultury dworskiej i może dzięki temu też ta muzyka żyje – w tym tonie Rajmund Głowacki, prowadzący koncert, komentował historię i obecność tych instrumentów podczas wczorajszych Ogólnopolskich Konfrontacji Kapel Dudziarskich w Poznaniu. „Coraz to młodsi na nich próbują swoich talentów, nawet – o! takie »szczurki« małe umieją już na nich coraz to lepiej grać. I grają!” – mówili o tym z dumą i jednocześnie z uśmiechem, żartobliwie, doświadczeni już dudziarze.
Wczorajsze popisy kapel dudziarskich i koźlarzy z Wielkopolski i Podhala, które obserwowali na Starym Rynku w Poznaniu liczni niedzielni spacerowicze, porwały za sobą wielu, zwłaszcza tych, których cieszy tak specyficzne brzmienie muzyki ludowej, mającej w sobie zasoby znanych skądinąd pieśni i piosenek o rodowodzie wiejskim, autentycznym, a nie stylizowanym. Dudom towarzyszyły najczęściej skrzypeczki.
A muzykę tę niosło po całej okolicy. Także obcokrajowcy, w tym Holendrzy i Niemcy, z wielkim zaciekawieniem przystawali i kierowali na muzyków obiektywy swoich fotoaparatów, tak rejestrując koloryt kulturalny Poznania. Dudziarze i koźlarze w odświętnych strojach, koncertowych, nie tylko stali podczas popisów, także przemaszerowali po Starym Rynku, grając. Zwracali uwagę na siebie swoją oryginalnością i manifestacją tej muzyki.
Na konfrontacje w Poznaniu przyjechały 22 kapele: z Poznania – Kapela Dudziarzy Wielkopolskich CK Zamek – Romuald Jędraszak, Paweł Dukat; z Szymanowa i Połajewa kapela dudziarska – Michał Umławski i Karolina Kulka; z Bukówca Górnego kapela dudziarska – Tomasz Kiciński i Przemysław Samol; z Leszna dwie kapele dudziarskie – Jacek Kutrowski i Maciej Kutrowski oraz Bartosz Zawarty i Paulina Zawarty; ze Stęszewa dwie kapele dudziarskie – Piotr Górecki i Paweł Zawadzki oraz Łukasz Kontek i Jakub Kontek; z Połajewa cztery kapele dudziarzy – Radosław Żak i Monika Hempe, Piotr Górecki i Hanna Krawczyk, Radosław Żak i Justyna Płociniczak, Łukasz Kontek i Sandra Bartkowiak; z Kościana dwie kapele dudziarskie – Andrzej Frankiewicz i Justyna Szymanowska oraz Krzysztof Kuśnierek i Magdalena Zimowska; z Zakopanego kapela dudziarska – Szymon Bafia i Jakub Kluś; z Przyprostyni – kapela dudziarska Benia Kaspra – Bernard Kasper, Jacek Pawłowski, Bernard Frącek, oraz kapela kozła weselnego – Mikołaj Taberski i Agata Szulc; ze Zbąszynia dwie kapele, dudziarska – Edmund Hildebrandt, Jan Prządka i Błażej Szulc oraz kapela kozła weselnego – Sławomir Kliemann i Edyta Kliemann; ze Zbąszynka kapela kozła weselnego – Przemysław Dudziński, Marta Liczbańska i Jerzy Skrzypczak; z Podmokli Małych kapela kozła weselnego – Weronika Kokocińska, Karolina Janowska i Andżelika Drozda; z Nowego Kramska kapela kozła weselnego – Adam Knobel, Maciej Malinowski i Dominika Malinowska.
Główny dowodzący tym, 10. z kolei, spotkaniem z muzyką na dudach i kozłach – Sławomir Pawliński wyrażał nadzieję na kontynuację tej tradycji i jej rozwój.
Wydano dwa werdykty w kategoriach: najlepsza kapela i budowniczowie instrumentów. Komisja etnomuzykologów, którą tworzyli prof. Zbigniew Przerembski, prof. Bogusław Linette i Kazimierz Budzik, najwyżej oceniła: Kapelę Dudziarzy Wielkopolskich CK Zamek w Poznaniu Romuald Jędraszak, Paweł Dukat, kapelę dudziarską z Zakopanego Szymona Bafii i Jakuba Klupsia, kapelę koźlarską Benia Kaspra z Przyprostyni oraz kapelę koźlarską ze Zbąszynia w składzie: Edmund Hildebrandt, Jan Prządka, Błażej Szulc.
Zaś w konkursie budowniczych instrumentów, do którego zgłoszono 8 instrumentów, w tym: dudy wielkopolskie, podhalańskie, sierszenki kozły weselne, komisja przyznała: pierwszą nagrodę Szymonowi Bafii za dudy podhalańskie i Markowi Franciszkowi Modrzykowi za kozła weselnego. Druga nagroda przypadła Tomaszowi Kicińskiemu za dudy wielkopolskie i Henrykowi Skotarczykowi za kozła weselnego, a trzecia – Andrzejowi Mendlewskiemu za dudy wielkopolskie.
Konfrontacje kapel dudziarskich zorganizowały: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, Stowarzyszenie Polskich Artystów Muzyków oddziału poznańskiego, Muzeum Etnograficzne w Poznaniu.
Tekst i fot.: Stefania Pruszyńska
Przedruk artykułu ukazał się w „Aspektach Kulturalnych” nr 17/2012