Stefania Pruszyńska
Z tej ziemi wołanie orła
Wielkie karty księgi Polski z tej ziemi
od Piastów wyrastały hojnie i dumnie
na krwi i pracy pokoleń jak kwiaty –
z żaru patriotyzmu Wielkopolan.
W tej ziemi targanej i rozdzieranej
ziarna nadziei z popiołów wstawały,
by płonąć w chlebie codziennym
dla potęgi tętentu zegarów powstań.
Ta ziemia wzniosła ból pokonanych
hańbą obleczoną w noce milczenia
i gorycz zadaną pychą i kulą zdrady –
w moc wołania orła nad łanami życia
i wskrzeszenia solidarnego śpiewu
do zwycięstwa słońca i wolności.
Powstanie Wielkopolskie zainicjowały walki 27 grudnia 1918 roku na ulicach Poznania. Dzisiaj przypada 105. rocznica wybuchu bohaterskiego zrywu Wielkopolan (od grudnia 1918 r. do lutego 1019 r.).
Wobec pruskiego zaborcy, który opierał się oddaniu władzy w polskie ręce, odważny, zdecydowany, bohaterski czyn zbrojny Wielkopolan miał kluczowe znaczenie dla odzyskania niepodległości regionu. Zwycięstwo wielkopolskich powstańców przyniosło chwałę polskiemu orężu i pokazało światu, że tu jest Polska i są Polacy z dziada, pradziada, pragnący z pozostałymi regionami tworzyć wreszcie – upragnioną niepodległą Polskę.
Poznań w XX w. po raz drugi wystąpił bohatersko – pierwszym powojennym protestem robotników Zakładów Hipolita Cegielskiego i ZNTK. Zbuntowanych Wielkopolan, którzy upomnieli się o chleb, godność, prawdę i Boga, mających ogromne poparcie tysięcy mieszkańców Poznania, zademonstrowane ich masowym udziałem 28 czerwca 1956 r. w wiecu w centrum miasta, PRL-owski rząd nie dopuścił do głosu – użył broni i wprowadził czołgi na ulice. Okrutna odpowiedź z poniesioną przez protestujących wielką krwawą ofiarą życia uczestników, setkami rannych, więzionych, torturowanych przesłuchaniami i latami doznających prześladowań, okryła hańbą władzę ludową w Polsce i ówczesny system. Siłowa pacyfikacja protestu wywołała wrzenie w całym kraju, a wieści o niej rozlały się echem na całym świecie. Skutkowała spektakularną zmianą personalną na szczytach władzy. Reakcja rządzących w Polsce nie była jednak ani na miarę wydarzeń, ani sytuacji, ani oczekiwań, choć można by przypisać jej cechy pierwszego drgnienia muru totalitaryzmu.
Stefania Pruszyńska
(Wiersz z 2009 r., publikacja wznowiona z 28 czerwca 2016 r. Wiersz został również opublikowany na stronie 52. tegorocznej antologii „Którzy pogardy nie mogli znieść” pod redakcją Stanisławy Łowińskiej, wyd. Posnania, Poznań, 2023).