Immanuel Kant w dziele pt. „Uzasadnienie metafizyki moralności”, które doczekało się wielu wydań i przekładów,  podaje: Twierdzę oto: człowiek i w ogóle każda istota rozumna istnieje jako cel sam w sobie, nie tylko jako środek, którego by ta lub owa wola mogła używać wedle swego upodobania, lecz musi być uważany zarazem za cel zawsze, we wszystkich swych czynach, odnoszących się tak do niego samego jak też do innych istot rozumnych. 

Myśl tę I. Kant formułuje jako imperatyw praktyczny, nadając mu brzmienie: Postępuj tak, byś człowieczeństwa tak w twej osobie, jako też w osobie każdego innego używał zawsze zarazem jako celu, nigdy tylko jako środka.

Treść  ta jest znana także w prostej formie: Zawsze masz traktować człowieka jako cel sam w sobie, a nie tylko środek do celu.

Stefania Pruszyńska

Ilustracja: Skan strony tytułowej egzemplarza w PDF dzieła Immanuela Kanta, „Uzasadnienie metafizyki moralności” − Grundlegung zur Metaphysik der Sitten, tłum. prof. dr M. Wartenberg, Polskie Towarzystwo Filozoficzne, Lwów 1906 ze zbiorów Polskiej Biblioteki Cyfrowej Polona.pl: Stefania Pruszyńska, Gazeta Autorska IMPRESJee.pl

 Postscriptum

Niniejsza publikacja jest aktualizacją artykułu z 11 lutego 2012 r. wynikającą z konieczności faktograficznej: braku dostępu do źródłowych materiałów podanych w linku, które wtedy opublikowałam. Cytowany imperatyw przywołałam z wówczas dostępnego pod podanym linkiem dla wszystkich użytkowników Internetu w PDF  egzemplarza  dzieła z 1953 r.: I. Kant, Uzasadnienie metafizyki moralności, tłum. Mścisław Wartenberg,  Biblioteka Klasyków Filozofii, PWN, Warszawa 1953.  Podczas dzisiejszej weryfikacji aktualności źródeł  odkryłam, że link do wskazanego źródła materiałów się zdezaktualizował − nie umożliwia już dostępu do egzemplarza dzieła I. Kanta.

Egzemplarze przywoływanego wydania dzieła I. Kanta, „Uzasadnienie metafizyki moralności”, tłum. Mścisław Wartenberg, Biblioteka Klasyków Filozofii, PWN,  Warszawa 1953 − są publicznie dostępne zarówno w Bibliotece Narodowej https://katalogi.bn.org.pl/, jak i w innych bibliotekach publicznych, podawanych w spisie.

Natomiast w największej polskiej bibliotece cyfrowej Polona.pl https://polona.pl/znajduje się zdigitalizowany egzemplarz tego dzieła, tłumaczonego przez prof. dr. M. Wartenberga, a wydanego we Lwowie w 1906 r. nakładem Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Zainteresowani mogą do lektury pobrać z zasobów publicznie dostępnych tę publikację w formacie PDF.

Do tematu powrócę w szerszej wypowiedzi.

S.P.