Gazeta Autorska IMPRESJee.pl

    Gazeta Autorska IMPRESJee.pl

    • Gazeta Autorska IMPRESJee.pl
    • Kultura
    • Literackie IMPRESJee.pl
    • W TECE ART-RED
    • Redakcja. Informacje

    0

    Gazeta Autorska IMPRESJee.pl · Kultura · Literackie IMPRESJee.pl · Nauka, Natura, Społeczeństwo

    Zima w przysłowiach polskich

    • by Stefania Pruszyńska
    • 24 stycznia, 2021 at 8:00 am

    Przysłowia polskie pojawiły się po raz pierwszy w 1618 roku,  podane  w opracowanym i wydanym w Lubczy dwujęzycznym zbiorze polsko-łacińskim  przez Salomona Rysińskiego pt. Proverbiorum Polonicorum. Termin: przysłowie w języku polskim zawdzięczamy Andrzejowi Maksymilianowi Fredrze, który zawarł  je w swoim dziele Przysłowia mów potocznych (1658 r.), w takim zapisie i brzmieniu tłumacząc łacińskie: proverbium. 

    Słowo: przysłowie pojawia się nawet w Biblii: I dam je na utrapienie i na udręczenie wszystkim królestwom ziemskim, na hańbę i na przypowieść, i na przysłowie i przeklęctwo po wszystkich miejscach, do którychem je wygnał. W języku staropolskim przysłowie nazywano przypowieścią. Współcześnie w użyciu potocznym są stosowane zamiennie określenia: przysłowie, porzekadło, zwroty przysłowiowe, lecz  nauka badająca te formy  wskazuje ich różne znaczenia.

    Z tysięcy polskich przysłów,  spisywanych od wieków i gromadzonych w wielu wydawnictwach, tym razem wybrałam kilka nawiązujących do zimy.

    Gdy nie wymrozi zima, nic nie zbierze sierpień −Oskar Kolberg w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  873, PIW, Warszawa 1972, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów oprac. S. Swirko, w: Oskar Kolberg Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań 1961 − 1967.  Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t.  LX 34, 1967.

    Dłużej świat zima ziębi, niż lato zagrzewa − Oskar Kolberg w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  873, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów oprac. S. Swirko,  w: Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań  1961 − 1967. Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t. LX 3, 1967.

    Zima starym dokucza, a młodych naucza − Oskar Kolberg w:  Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  875, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów, oprac. S. Swirko,  w: Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań 1961 − 1967. Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t. LX 40, 1967.

    Zima wszystko pustoszy, ale znowu za to, nagradzając wszystkiego, dodaje nam lato − Oskar Kolberg    w:  Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  875, PIW,  Warszawa 1972, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów, oprac. S. Swirko,  w: Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań 1961 − 1967. Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t. LX 45, 1967.

    Zima jest zły gość: pustoszy spiżarnie − Oskar Kolberg, Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  875, PIW,  Warszawa 1972, za: Oskar Kolberg, Przysłowia. Z rękopisów, oprac. S. Swirko,  w: Dzieła wszystkie, Warszawa − Wrocław − Poznań 1961 − 1967. Wyd. fototypiczne na podstawie pierwodruku, t. LX 31, 1967.

    W zimie komin nam ojcem, fajerka matką, kożuch dobrodziej, a zapiecek chatką − Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  874, PIW, Warszawa 1972.

    W pierwszym tygodniu pogoda stała, będzie zima długo trwała − Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  874, PIW, Warszawa 1972.

    Gdy woda zimą w rzekach huczy, to na wiosnę mróz dokuczy − Jan Broda w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  873, PIW, Warszawa 1972, za: Jan Broda, Przysłowia  cieszyńskie. Rękopis z 1956 r. Archiwum NKPP.

    Lód nie kryształ, choć świeci − Andrzej Chryzostom Załuski w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego,  t. II, s. 317, Warszawa 1970, za: Andrzej Chryzostom Załuski, Historia Starego i Nowego Testamentu według porządku chronologii zebrana, Warszawa 1789.

    Tyle go obchodzić będzie, co zeszłoroczna zima¹ − Klemens Junosza Szaniawski w: Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod red. Juliana Krzyżanowskiego, t. III, s.  463, PIW, Warszawa 1972, za: Klemens Junosza Szaniawski, Nowele i obrazki, t. VIII w:  Klemens Junosza Szaniawski, Tanie wydawnictwo Dzieł wybranych, t. I − X, Warszawa 1899; Wybór pism w X tomach, Warszawa 1891 − 1896.

    Podobne przysłowie jest znane i używane  we Francji: Nie dba, nic go to nie obchodzi ². Pochodzi  ono z wiersza  Testament  François Villona (ok. 1460 r.):  Mais ou sont les neiges d`antan. Przywołuje je NKPP , t. III. s. 463.

    Źródłem przytoczonych przysłów jest IV-tomowa Nowa księga przysłów polskich, praca zbiorowa pod redakcją Juliana Krzyżanowskiego, wybitnego badacza przysłów, paremiologa³, której poszczególne tomy Państwowy Instytut Wydawniczy  wydał w latach 1969 − 1978 w Warszawie.  Zespół redakcyjny tego wydawnictwa stworzył je w oparciu o dzieło Samuela Adalberga, dlatego Nową księgę przysłów polskich nazywa się też nowym Adalbergiem.

    Wybrałam najstarsze wersje  poszczególnych przysłów spośród uporządkowanych chronologicznie przez autorów tego wydawnictwa.

    Stefania Pruszyńska

    ¹ Przysłowie, polskie w NKPP, t. I, s. 463.

    ²  Przysłowie francuskie, NKPP, t. I, s. 463.

    ³ Paremiolog − badacz  przysłów zajmujący się pochodzeniem, znaczeniami i porównywaniem przysłów różnych narodów.

    Fot.: Pejzaż zimowy leśny,  Dominik Golenia

    Wszelkie prawa zastrzeżone


    Tags: *AUTOR FOT. REPORTAŻOWYCH I ARTYSTYCZNYCH: DOMINIK GOLENIA*Autorka tekstu: Stefania Pruszyńska*Eseje * Utwory * Artykuły* **Rozmowy – wywiady – sondaże* *Reportaże* *Recenzje* *Felietony* *Polemiki* *Informacje*Andrzej Chryzostom ZałuskiCytaty*Aforyzmy*Przysłowia...Człowiek * Społeczeństwo * Życie * Natura * EkologiaDIALOG KULTURFrançois VillonJan BrodaJĘZYK POLSKI W WIELU BARWACH *****************************Julian KrzyżanowskiKlemens Junosza SzaniawskiKrużganki kultury*****Nowa księga przysłów polskich pod red. Juliana KrzyżanowskiegoObrazy * Grafiki * Rysunki * Fotografie * Filmy * Plakaty * NagraniaOskar KolbergPisarze * Poeci * W ogrodach literatury

    — Stefania Pruszyńska

    (Stefania Pruszyńska, oficjalnie: Stefania Golenia) – eseistka, poetka, redaktor-dziennikarka. Redaktor naczelna, wydawca, autorka i wszechstronna realizatorka Gazety Autorskiej IMPRESJee.pl (od 2006 r.), redaktorka-korektorka książek literackich, animatorka kulturalna. Autorka publikacji różnych gatunków (eseje, recenzje, felietony, reportaże, wywiady, fotoreportaże), utworów literackich poetyckich i prozy poetyckiej, opowiadań, satyry, grotesek, aforyzmów oraz artystycznych sztuki plastycznej. Zazwyczaj wykracza poza gatunkowe schematy. Krytycznoliterackie żywioły z upodobaniem uprawia w eseistycznej narracji. Wypowiada się hojnie w swojej twórczości artystycznej literackiej, a w plastycznej mowę swojej wyobraźni, intuicji, myśli i emocji uwalnia w obrazach o indywidualnym, rozpoznawalnym stylu, z autonomiczną, lecz zarazem wieloznaczną symboliką i metaforą (m.in. w stylu bliskim realizmowi magicznemu). ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ Z 36-letnim doświadczeniem zawodowym w pracy dziennikarskiej i redaktorskiej, a także artystycznej w redakcjach i wydawnictwach (od 1989). Etatowo: w niezależnym Dzienniku Wielkopolan „Dzisiaj” (1989 – 1991), własnej Agencji „Promotion” (1993), amerykańsko-polskim wydawnictwie US West Polska (1993 – 1996), „Gazecie Targowej”, tygodniku „Wprost” (1996 – 2000). ⇒⇒⇒⇒⇒ Od 2006 r. redaktor naczelna, niezależna wydawczyni, redaktor-autorka i wszechstronna realizatorka Gazety Autorskiej IMPRESJee, obecnie pod nazwą IMPRESJee.pl, o profilu kulturalnym. ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ Z DOŚWIADCZENIEM WIELOASPEKTOWEJ WSPÓŁPRACY (dziennikarskiej, autorskiej artystycznej, redaktorskiej) z wieloma czasopismami, w tym polonijnymi (w latach 1992-2010: dwutygodnik – „Kurier” Hamburg, „Dziennik Polski”, „Tydzień Polski” – Londyn) oraz licznymi ogólnopolskimi i regionalnymi czasopismami kulturalnymi, literackimi (od wielu lat z „Protokołem Kulturalnym”) oraz wydawnictwami-wydawcami książek literackich i antologii poezji.⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒PUBLIKACJE RÓŻNOGATUNKOWE (co najmniej 2 tys.): publicystyka, eseje, felietony, wywiady, recenzje, reportaże, fotoreportaże, utwory artystyczne: literackie i sztuki plastycznej. PUBLIKACJE KSIĄŻKOWE ⇒ ⇒ książka poetycka „Szepty dalekobieżne” (San Francisco 2009), „Peregrynacje kulturalne. Eseje * Krytyka - recenzje wywiady”, 1. tom (WO ZLP, Fundacja Literacka „Jak podanie ręki”, Poznań 2024) ⇒⇒ ⇒ W książkach innych autorów ⇒⇒ ⇒ 20 ANTOLOGIACH poetyckich i tematycznych - antologiach poezji współczesnej oraz antologiach poetyckich dwujęzycznych (2018-2025) Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej, wyd. WO ZLP i Fundacja Literacka „Jak podanie ręki” (2018 -2025), antologii poświęconej pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 „Którzy pogardy nie mogli znieść” (wyd. Posnania, Poznań, czerwiec 2023) i charytatywnych (m.in. wyd. Krywaj) ⇒⇒ ⇒ CZASOPISMACH: we własnej w Gazecie IMPRESJee.pl (od 2006 r.), polonijnych i polskich -ogólnopolskich i regionalnych, cyklicznych wydawnictwach (miesięcznikach, kwartalnikach, rocznikach) – kulturalnych, literackich, muzycznych (np.: Mies. Kulturalny „Arkusz”, „Welcome to Poznań”, Magazyn Muzyczny BRZMIENIA, „Merkuriusz Polska” „Wielkopolski Widnokrąg”, „Protokół Kulturalny”). Także publikowała i publikuje w witrynach macierzystych środowisk dziennikarskich i literackich. ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒PREZENTACJE UTWORÓW ARTYSTYCZNYCH. ⇒⇒⇒⇒Poetyckie na: spotkaniach autorskich, festiwalach kulturalnych, jako gość poetycki koncertów, specjalnych spotkań okolicznościowych i różnych społeczności, zaprzyjaźnionych twórców, wieczorach autorskich w Klubie Literackim DĄBRÓWKA (2013, 2017, 2025), w 8 edycjach Międzynarodowej Konferencji Poetyckiej WO ZLP (2018-2025) oraz kaliskich „Aforystykonów” WO ZLP, w Poznaniu - m.in.: w klubie ZAK (2006), PoemaCafe, Pałacu Działyńskich (2008), Domu Romskim, Domu Bretanii, siedzibie PO ZLP na os. Powstańców Warszawy (2015), na Wydziale Dziennikarstwa UAM w kampusie na Morasku, Auli UAM (2017), Collegium Minus UAM, siedzibie KL „Dabrówka” na Piątkowie, Dwujęzycznym Liceum im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego (2019 i 2022), Jeżyckim Centrum Kultury w Starej Prochowni (poezja i wystawa prac graficznych - 2024), UMP, sala Biała (2023-2025); poza Poznaniem – w: Kaliszu, Nieszawie, Ludwikowie, Międzyzdrojach, a poza Polską – na greckiej Krecie w Rethymno i Adelianos Kampos (2010). ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ TAKŻE REDAKTOR PROWADZĄCA I REDAKTOR-KOREKTOR (z wieloletnim doświadczeniem): czasopism (miesięczników i tygodników), monografii, albumów artystycznych i historycznych, książek poetyckich i prozy, biograficznych, antologii poetyckich, wademeków w kilku językach europejskich, biuletynów, prac naukowych i in.⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ NAGRODY: w ogólnopolskim konkursie Miesięcznika Kulturalnego „Arkusz” Poznań-Warszawa-Kraków-Wrocław, wydawanego przez Oficynę Wydawniczą „Głos Wielkopolski” (1996), oraz laur „Dziennikarskie Koziołki 2017” w Ogólnopolskim Konkursie Stowarzyszenia Dziennikarzy RP – dla swojej redakcji IMPRESJee.pl za wieloaspektowe realizacje.⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ NAUKA: Wiedzę akademicką zdobywała w Uniwersytecie im. A. Mickiewicza (UAM) oraz Akademii Ekonomicznej w Poznaniu (AE). ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ Członkini m.in.: w latach 2005-2018 - Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy, w tym Zarządu Głównego; Związku Zawodowego Dziennikarzy (od 2001 r.), Klubu Aforystów przy WO ZLP, Klubu Literackiego „Dąbrówka”, Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej... ⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒⇒ UPODOBANIA, POGLĄDY: Ideowiec - miłośniczka natury, harmonii, sztuk wszelakich, od wczesnej młodości zwolenniczka idei dialogu kultur i jej rozwoju.

    • W Gazecie Autorskiej IMPRESJee.pl: Z KRUŻGANKÓW I SKARBCÓW KULTURY **** LITERACKO, TEATRALNIE, OPEROWO, KABARETOWO, FILMOWO, MUZYCZNIE, TANECZNIE **** KLASYCZNIE, REWOLUCYJNIE, FUTURYSTYCZNIE **** DOSTOJNIE, POWAŻNIE, WRAŻLIWIE, NONSZALANCKO, SATYRYCZNIE, GROTESKOWO, KRYTYCZNIE, POLEMICZNIE, ALUZYJNIE **** HARMONICZNIE, STEREOFONICZNIE, Z DYSONANSEM, KONTRAPUNKTEM **** PIÓREM, PIÓRKIEM, PĘDZLEM **** W OBIEKTYWIE, TELESKOPIE, POD LUPĄ I GOŁYM OKIEM **** Z POLAN I POBOJOWISK NATURY I W JEJ OBRONIE **** GŁOSEM NAUKI I WIELOSTRUNNIE: SPOŁECZEŃSTWO I CZŁOWIEK **** AUTORZY PUBLIKACJI W GAZECIE AUTORSKIEJ IMPRESJee.pl **** TEMATY **** Taksonomia (liczba publikacji pod tagiem)

      >Adam Mickiewicz (19) >Cyprian Kamil Norwid (19) >Czesław Miłosz (25) >Nikos Chadzinikolau (24) >Wisława Szymborska (20) >św. Jan Paweł II - Karol Wojtyła (42) ***AKCJE REDAKCJI, MEDIALNE WSPARCIE* Poeci i muzycy dla poetów* Narodowe Czytanie* Kontra dopalaczom* Muzycy uliczni* Dramat Ryszarda W.* Dolina Rospudy* Wielkopolska Dzieciom w Iraku... (72) *AUTOR FOT. REPORTAŻOWYCH I ARTYSTYCZNYCH: DOMINIK GOLENIA (38) *Autorka obrazów * grafik * * fotografii reportaż., artystycznych: Stefania Pruszyńska (725) *Autorka tekstu: Stefania Pruszyńska (915) *Eseje * Utwory * Artykuły* **Rozmowy – wywiady – sondaże* *Reportaże* *Recenzje* *Felietony* *Polemiki* *Informacje* (1065) *FOTOREPORTAŻE (135) *Rozmowy * Wywiady * Sondaże (53) A GDY SATYRA Z WDZIĘKIEM TYRA... (25) Ares Chadzinikolau (18) Aula UAM (19) CHCIEĆ CYWILIZACJI OPTYMIZMU (99) Cytaty*Aforyzmy*Przysłowia... (78) Człowiek * Społeczeństwo * Życie * Natura * Ekologia (515) DIALOG KULTUR (221) Drogi historii (188) GDY DZIECKO JEST ARTYSTĄ (24) Jerzy Grupiński (19) JĘZYK POLSKI W WIELU BARWACH ***************************** (66) KLUB LITERACKI „DĄBRÓWKA”. Programy spotkań od 2008 roku * PROTOKÓŁ KULTURALNY W PDF***************** (101) Krużganki kultury***** (1157) NAUKA * Badacze * Odkrywcy * Wydarzenia * Uczelnie***************** (185) Niektóre prezentacje, utwory artystyczne..... ***** (50) Obrazy * Grafiki * Rysunki * Fotografie * Filmy * Plakaty * Nagrania (992) Od muzyki dawnej po współczesną: Klasyka * Jazz * Pop * Folklor (268) OPERA * Balet * Twórcy * Realizatorzy * Artyści (64) Patronaty Gazety Autorskiej IMPRESJee.pl................ (135) Pisarze * Poeci * W ogrodach literatury (653) Poezja. Na wielu strunach (59) Polscy kryptolodzy - pogromcy Enigmy: Marian Rejewski *Jerzy Różycki * Henryk Zygalski (15) POZNAŃSKI CZERWIEC 1956 ************** (16) SZTUKA: malarstwo, rzeźba, grafika, fotografia, pamiątki historii, zabytki, eksponaty przyrodnicze (321) Teatr * Film * Kabaret * Taniec (152) Wieczory artystyczne w PoemaCafe (17) W Piwnicy duchowej - Dialogi poetyckie *wieczory filmowe *mistyka *muzyka********************** (37) W Poznaniu * Wielkopolsce (854) Współczesność * Tradycja (314) Z KRAIN USTRONIA I LUSTRONIA (113) Z wielu półek najczęściej wybierane do lektury (235) ŻYCZENIA (39)
    • Gazeta Autorska IMPRESJee.pl
    • Kultura
    • Literackie IMPRESJee.pl
    • W TECE ART-RED
    • Redakcja. Informacje

    Gazeta Autorska IMPRESJee.pl Wszelkie prawa zastrzeżone